تبیین تاثیر مولفه‌های فضای باز در شکل‌گیری سطوح مختلف معنا برای سالمندان (نمونه موردی : مجتمع مسکونی اکباتان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.

2 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.

3 دانشیاردانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 استادیار گروه معماری دانشکده معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی, اردبیل.ایران.

doi
10.22061/jsaud.2022.8707.2014
چکیده

فضاهای باز مجتمعهای مسکونی نقش اساسی در شکلگیری معنای ارتباطی ساکنین ایفا می‌کنند. مناسب‌سازی این فضاها با توجه به نیازها و الگوهای عملکردی گروههای بهره‌بردار جهت حضورپذیری اقشار مختلف در تمامی گروههای سنی و جنسی از مهمترین دغدغه‌های طراحان می‌باشد. یکی از گروههای سنی بسیار مهم و ضروری جهت بررسی تاثیر مکان در ایجاد حس نشاط و امید به زندگی برای این اقشار، سالمندان می‌باشد. علی رغم مطالعات متعدد در خصوص حضورپذیری در فضاهای باز مجتمع‌های مسکونی، راهکارهای طراحی مناسب و کاربردی برای طراحان در گروههای بهره‌بردار سالمندان صورت نگرفته است.این پژوهش با هدف بررسی نقش فضاهای باز مجتمع‌های مسکونی درحضورپذیری گروههای سنی سالمندان، به بررسی تاثیر جنبه‌های مولفه‌های کالبدی-فعالیتی در شکل‌گیری معنا برای سالمندان می‌باشد. این پژوهش از نظر نوع تحقیق : کیفی، از نظر راهبرد تحقیق : ترکیبی(تفسیری-تحلیلی و همبستگی) و ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل مشاهده، مصاحبه نیمه سازمان‌یافته و پرسشنامه(بسته و باز) می‌باشد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که، مولفه‌های کالبدی و فعالیتی فضاهای باز، در معناداری این فضاها، جهت حضور گروه‌های سنی سالمندان موثر بوده، و شاخصه‌های کالبدی این فضاها بیشترین تاثیر را در شکل‌‌گیری سطوح مختلف معنا برای سالمندان دارا می‌باشند. در میان مولفه‌های کالبدی : آسایش محیطی، ایمنی و امنیت محیطی بیشترین تاثیر و مولفه اقلیم کمترین تاثیرگذاری و در بین مولفه‌های فعالیتی : رویدادپذیری و اختلاط عملکردی بیشترین تاثیر در شکل‌گیری سطوح مختلف معنا را دارد. همچنین در بین مولفه‌های معنایی : خوانایی و آشنایی به ترتیب بیشترین و کمترین نقش را در معناداری فضاهای باز برای سالمندان ایفا می‌کنند.