روایت و نقد آگوستین بر مسیحشناسیِ آریوسی (با تأکید بر رسالۀ «دربارۀ سخن آریوسیها و ردّ آن»)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، پردیس خواهران، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
2 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، پردیس خواهران، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
doi
10.22108/coth.2025.143952.1954چکیده
مسیحیت از آغازشکلگیری خود پیوسته با بدعتهایی روبهرو بوده است که تهدیدی برای اعتقادات راستکیش کاتولیک به حساب میآمدند. در این بین، آریوس به عنوان شخصیتی که نگاهی نو به مسیح و جایگاه او دارد چالشی برای کلیسای کاتولیک محسوب شده است. او معتقد بود مسیح زادۀ پدر است و از این رو، در ذات با او برابر نیست. وی این اعتقاد خود را بر پایۀ آیاتی از عهد جدید بنا نهاده است و دربارة آنها استدلال میکند. به اعتقاد متألهان مسیحی همچون آگوستین، این رویکرد آریوس سبب تخریب مبانی مسیحیت، به ویژه الوهیت مسیح میشود. در این پژوهش، با تأکید بر «رسالۀ دربارۀ سخن آریوسیها و ردّ آن» که بخش نخست آن به مثابة منشوری آریوسی است، ابتدا به طور دقیق رویکرد آریوس دربارۀ مسیح را بر پایۀ آیاتی که به آنها تمسک میجوید بررسی میکنیم و در ادامه با طرح انتقادات آگوستین به رویکرد وی، نشان میدهیم چرا و چگونه آریوس با تکیه بر آیاتی از عهد جدید، همجوهریِ مسیح و خدا را نمیپذیرد و مسیح را به مثابۀ مخلوق خداوندْ میانگارد. در نهایت، انتقادات آگوستین به استدلالهای آریوسیها دربارة شخص مسیح را تحلیل و بررسی میکنیم و نشان خواهیم داد آنها فاقد وجاهت لازم برای پذیرش هستند و دشوارۀ آریوسی همچنان با وجود تلاشهای آگوستین برای سنت مسیحیت، امری بیپاسخ است.