فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحقیق حاضر مطالعه‌ای در حیطه معنای فرهنگی نشانه‌ها در ساختار بصری یک بنای باستانی آیینی است. بدین منظور اجزاء و عناصر دیداری برساخته در کلیسای «سنت استپان» را به مثابه نشانه‌هایی در نظر گرفته شده است که در هم‌نشینی با هم، داستانی آیینی را به مخاطب خود عرضه می‌دارند. در فرآیند تحلیل، هر پدیدار محسوس، به ویژه تولیدات انسان‌ساخت و خاصه آثار هنری را می‌توان به مثابه متنی معنادار در نظر آورد و در جهت معنایابی، نشانه‌های نظام‌مندی را که شاکله آن متن هستند، رمزگشایی کرد. هدف از این مقاله تبیین معنای نهفته در نظام دیداری اجزای بصری این کلیسا است که در مجموع به این سازه معنا می‌دهند و مخاطب- بر مبنای فرهنگ متعلق خویش- از آن تأثیر می‌پذیرد. پرسش اصلی پژوهش آن است که ساختار بصری منظر و عناصر تزئینی بنای کلیسای سنت استپان شامل چه مواردی و متداعی چه معانی مستقیم و ضمنی در بافت فرهنگی آیینی مسیحی است؛ مفاهیمی که با توجه به تداوم و پایداری فرهنگ اعتقادی جامعه مسیحی ایران، از وحدت و ثبات نسبی برخوردار بوده. این مطالعه به شیوه کیفی و تحلیلی-توصیفی انجام شده و در فرآیند مطالعه، ابتدا تحلیلی درباره عناصر بصری در فضا، منظر و عناصر کلی معمارانه و در نهایت تزئینات بنای سنت استپان و معانی رمزآمیز آن بیان شده و نتایج به دست آمده از این تحلیل، شامل موارد ذیل است: عناصر روایت‌گر بصری بنای کلیسای سنت استپان را می‌توان علاوه بر رمزگان عددی عناصر منظر و نورپردازی نمادین و رمزآمیز بنا، به نقوش انسانی، گیاهی، جانوری، انتزاعی و هندسی و خیالی‌نگاری و موجودات ترکیبی بخش‌بندی کرد. معنای هر یک از این نشانه‌های تصویری با توجه به زمینه معتقدات مسیحی و زمینه فرهنگی مکان و زمان در لایه‌های صریح و ضمنی، قابل تفسیر است.