تحلیلی بر الگوی کدگذاری متأثر از قدرت در لایه های متنی میدان بهارستان
نویسندگان
1 دانشیار، گروه شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد طراحی شهری، گروه شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
doi
10.22061/jsaud.2021.7394.1781چکیده
هدف این تحقیق، تحلیل الگوی کدگذاری در میدان بهارستان بهمثابه میدانی تقریبا سیاسی است. با ذکر این نکته که لایههای متنی میدان مشتمل بر لایه فضای عینی و ذهنی است، این پژوهش تاثیر قدرت را بر دیالکتیک فضای عینی-ذهنی مورد بررسی قرار میدهد. این پژوهش با بهرهگیری از رویکرد آمیخته و مبتنی بر رویکرد نشانهشناسی و شناسایی رمزگانها و دلالتهای معنایی بر آنست تا مشخص نماید فضای میدان منتخب، عرصهای است هژمونیک و یا غیرهژمونیک. در این مقاله در تحلیل لایهی قدرت (در برنامهریزی) بهعنوان عامل مداخلهگر، اسناد و طرحهای فرداست بهعنوان متون نوشتاری و با رویکردی کارشناسمحور بررسی شدهاند. در بررسی لایهی عینیت فضا که با هدف شناسایی مصادیق عینی (رمزگانهای عینی) صورت گرفته، رمزگانها در پنج بعد حرکت و دسترسی، بصری، زیستبوم، عملکردی و ریختشناسی، با روشی کیفی و کارشناس محور شناسایی شدهاند. . بهمنظور خوانش دلالتهای معنایی کاربران فضا که منتج از نوع کدگذاری است (یعنی لایه ذهنی)، از روش پرسشگری (92 پرسشنامه در میان سه گروه غیررسمی، مردم عادی و شاغلان توزیع شد) استفاده شده و دادهها بهصورت کمی تحلیل شدهاند. نتایج پژوهش نشان داد که برنامهریزی و طراحی فضا متاثر از قدرت بوده و الگوی کدگذاری هژمونیک است؛ دلالتهای معنایی در لایهی عینی و ذهنی فضا، نقطه تاکیدی بر این موضوع است. بر اساس نتایج، بعد حرکت و دسترسی، عملکردی و بصری بیشترین تاثیرگذاری را بر هژمونیک بودن فضا داشته و بعد ریختشناسی و زیستبوم تاثیرگذاری کمتری را بر ادراک هژمونیک بودن فضا دارند.
