فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از جنبه‌های موفق هر فضای جمعی پایداری است. از نمودهای پایداری، ماندگاری توأم با پویایی در گذر زمان می‌باشد. نظام محله‌محور در ساختار بافت قدیمی شهر همدان، نشانگر محله‌هایی پویا در گذار سالیان متمادی در این شهر است. در مرکز این محلات که از هم‌جواری آنان ساختار شهر شکل گرفته است، عمدتاً میدانچه ای سرباز، محصور و مشجر با هم‌جواری مسجد، حمام و بازارچه و سایر فضاهای عمومی پیرامونی قرار دارد؛ که در اصطلاح بومی همدان با عنوان «چمن» شناخته شده و با بهترین موقعیت دسترسی گره ارتباطی چند معبر مهم شهری است. ساختار مرکز محلات همدان براساس پاسخ‌گویی به نیازهای جسمی و روحی انسان شکل‌گرفته و برآورده‌کنندۀ جامع نیازهای ضروری اهالی می‌باشد؛ این ساختار سبب ایجاد خرد اقلیم مناسب با افزایش آسایش حرارتی در فضای باز مشجر و محصور، ایجاد مرکز تجمع و مأمن تعاملات اجتماعی اهالی محله، کاهش سفرهای بین‌شهری و خودکفایی اقتصادی محله می‌شود. کهن‌الگوی چمن، می‌تواند به‌عنوان الگویی مطابق با فرهنگ اسلامی و در سازگاری با شرایط اقلیمی در ساختار شهر احیا شده و در طراحی شهرهای جدیدالاحداث به‌عنوان شهری با الگوی ایرانی اسلامی مورداستفاده قرار گیرد. پرسش اصلی این پژوهش بدین‌قرار است: ساختار اصلی مرکز محلات کهن شهر همدان چیست؟ راهبرد پژوهش تاریخی-تفسیری و مبتنی‌بر گردآوری اطلاعات با مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی‌های میدانی است. برای انجام مطالعات کتابخانه‌ای شناسنامۀ منابع پژوهشی شامل: مشخصات کلی منبع، چکیده، تصویر، فرآیند پژوهش و موارد ارجاع، تهیه شده است. به‌منظور انجام مطالعات میدانی، شناسنامۀ کالبدی واجد ویژگی‌های کالبدی، محیطی، فرهنگی و اقتصادی تنظیم گردیده است. در بافت شهری از دوران قاجار تا پهلوی اول، همدان از قوی‌ترین و پویاترین مرکز محلات برخوردار بوده که سبب انسجام نظام محله‌محور در شهر شده است. مسجد و حمام از عناصر ثابت و جزو لاینفک محلات بوده است.