رهبری تحول‌گرا و نوآوری آموزشی: بررسی نقش میانجی سرمایه اجتماعی در مدارس شهرستان سرباز

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 گروه تاریخ فلسفة آموزش‌وپرورش، دانشگاه پیام نور تهران، ایران

doi
10.22059/jscm.2025.399366.2613
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر رهبری تحول‌گرا بر نوآوری آموزشی با نقش میانجی سرمایة اجتماعی در مدارس شهرستان سرباز استان سیستان و بلوچستان انجام شد. روش این مطالعه توصیفی‌ـ همبستگی بود. جامعة آماری شامل کلیة دبیران مدارس شهرستان سرباز (دورة متوسطة اول و دوم) در سال تحصیلی ۱۴۰۳ ـ ۱۴۰۴ به تعداد ۲۹۶ نفر بود که با استفاده از فرمول کوکران ۱۶7 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های استاندارد استفاده شد. روایی ابزارها از طریق روایی همگرا و واگرا و پایایی آن‌ها با آلفای کرونباخ (بالاتر از ۰/۸0) و پایایی مرکب تأیید شد. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزارهای Smart PLS 3 و SPSS 23 انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد رهبری تحول‌گرا به ‌صورت مستقیم با ضریب مسیر ۲۸۶/۰ و همچنین از طریق سرمایة اجتماعی با ضریب مسیر ۶۱۹/۰بر نوآوری آموزشی تأثیر مثبت و معنادار دارد. همچنین تأثیر رهبری تحول‌گرا بر سرمایة اجتماعی ۶۳۹/۰ و سرمایة اجتماعی بر نوآوری آموزشی ۹۶۸/۰ بود که معنادار است (۰/۰۵>p). شاخص برازش کلی مدل (۵۸۵/۰(GoF= حاکی از برازش قوی مدل است. نتایج حاکی از آن است که مدیران مدارس با به‌کارگیری سبک رهبری تحول‌گرا و با تمرکز هم‌زمان بر تقویت سرمایة اجتماعی از طریق ایجاد اعتماد و تقویت ارتباطات اثربخش و ترویج همکاری بین معلمان می‌توانند بستر مناسبی برای توسعة نوآوری آموزشی در مدارس فراهم کنند. این راهبرد به‌ویژه در مناطق کمتر برخوردار، مانند شهرستان سرباز، می‌تواند موجب ارتقای کیفیت آموزشی شود.