تعرض به زیرساخت های حیاتی و حقوق بین الملل

نویسندگان

1 استاد دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی تهران

doi
10.48308/jlr.2025.241688.2965
چکیده

تعرض (حمله یا اختلال) به زیرساخت‌های حیاتی که به‌شدت روبه افزونی گذاشته ‌است، می‌تواند ارادی یا غیرارادی باشد. تعرض به آنها آثار مخربی به‌ویژه برای غیرنظامیان دارد و ممکن است منجر به ارتکاب جنایت‌های بین‌المللی یا حتی سلب حیات آنان گردد. این تحقیق به‌دنبال پاسخ به این سؤال اصلی است که آیا حقوق بین‌الملل قواعدی برای ممنوعیت تعرض به این زیرساخت‌ها دارد؟ تعرض ارادی به زیرساخت‌های حیاتی هم در مخاصمات مسلحانه و هم در زمان صلح رخ می‌دهد؛ لذا مقررات بین‌المللی در هر دو حالت بررسی می‌شوند؛ ضمن آنکه در حال حاضر تعرض به زیرساخت‌های حیاتی از فضای سایبری نیز انجام‌ می‌شود. برای پاسخ به سؤال اصلی باید تعریفی از زیرساخت حیاتی ارائه نمود. فرضیه بر آن است که می‌توان به یک تعریف عرفی از زیرساخت‌های حیاتی و همچنین ممنوعیت تعرض به آنها در مخاصمات مسلحانه و در زمان صلح دست‌ یافت. تحقیق حاضر با بهره‌گیری از روش دگماتیک و تحلیلی، صحت فرضیه فوق را تأیید می‌کند. تضمین عدم رعایت ممنوعیت تعرض به زیرساخت‌های حیاتی هم واکنش جامعه بین‌المللی است که اخیراً در قالب لحاظ نمودن آن به‌عنوان جنایت جنگی بروز نموده‌ است. اگرچه تعریف و ممنوعیت تعرض به زیرساخت‌های حیاتی در حقوق بین‌الملل تقریباً روشن است، اما نمی‌توان قواعد شفافی را درمورد اقدام‌های دولت‌هایی یافت که با ساخت‌وسازهای خود سبب ایجاد اختلال شدید در زیرساخت‌های حیاتی دولت‌های هم‌جوار خود می‌شوند.