فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فضاهای عمومی شهری، همواره عنصر اساسی ساختار شهر و تبلور زندگی جمعی بوده‌اند و ارزیابی و تلاش در جهت ارتقای کیفیت آنها از وظایف اصلی بعد اجتماعی طراحی شهری پایدار است. بر این اساس، هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی قرارگاه‌های رفتاری و ارتقای کیفیت فضاهای عمومی شهری با استفاده از شیوه مشاهده و تحلیل الگوهای رفتاری استفاده‌کنندگان از فضای عمومی شهری است. به این منظور، فضای عمومی تاریخی و پویا جلوخان مسجد وکیل شهر شیراز که محل وقوع تنوعی از فعالیت‌‌های ضروری، انتخابی و اجتماعی است به عنوان مورد پژوهی این تحقیق انتخاب شد. ذکر این نکته لازم است که پژوهش حاضر، تحقیقی کاربردی با رویکرد توصیفی تحلیلی است و در آن، جهت برداشت و تحلیل اطلاعات از مشاهده عینی و از ابزارهای مرتبط با شیوه مشاهده رفتاری مانند نقشه‌های گرافیکی مکان‌مبنا، شمارش افراد، ردیابی مسیر حرکتی افراد، عکس‌برداری و یادداشت‌برداری استفاده شده است. نتایج این تحقیق در دو روز تعطیل و کاری هفته نشان می‌دهد که تحلیل و ارزیابی فضاهای عمومی شهری بر اساس شاخص‌های مشاهده رفتاری چون تناسبات حرکتی، نفوذپذیری، آسایش اقلیمی، جذابیت بصری، همه‌شمولی و انعطاف‌پذیری و توجه به اثرات عواملی چون زمان، سایه‌اندازی، مبلمان شهری، تنوع فعالیتی و پویایی جداره‌ها و هماهنگی تناسبات معماری و نمای بناها با بافت زمینه‌ای که مرتبط با مشاهده رفتاری است، می‌تواند در فرآیند بهبود کیفیت فضاهای عمومی شهری نقش برجسته‌ای ایفا نماید.