بررسی امکان تطبیق نظریه حقوقی در حقوق اسلام و غرب با تکیه بر مبانی معرفتی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده حقوق، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

2 دانشیار دانشکده حقوق، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

3 دکتری حقوق خصوصی، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

doi
10.22096/law.2019.90900.1296
چکیده

نظریه‌ها شالودۀ اصلی علوم هستند. بررسی نظریه‌ها گاهی در سطح آثار و نتایج حاصل از آنهاست و گاهی از طریق مبانی سازنده آن­هاست. در مطالعه پسینی نگرش تحقیقات بر بررسی بنیان‌های نظریات به­عنوانِ پدیدارهایی موجود و یا به عبارت دیگر «پارادایم­های» نظریه است. براساسِ این متد تحقیق هر نظریه – فارغ از جزئیات نظریه یا عنوان آن- به‌طورِ مشخص در روند ساخت خود از مبادی هستی­شناختی و معرفت­شناختی مشخصی پیروی می‌کند. این مطالعه می‌کوشد تا با روش پسینی، مبادی معرفتی و هستی­شناختی نظریات را بررسی نماید. بر این اساس دو نظام عمدۀ حقوقی یعنی نظام حقوقی غرب با تمام فروع و سیستم­هایش و نظام حقوق اسلامی، از منظر پارادایمی مورد بررسی قرار خواهند گرفت. به­طورِ مشخص بررسی بنیان‌های اصلی حاکم بر تولید نظریات هریک از این دو نظام حقوقی نشان خواهد داد که امکان مقایسه میان نظریات این دو نظام، وابسته به تطبیق در مبادی هستی­شناختی و معرفت­شناختی پارادایمی است که نظریه در پرتوی آن تولید شده است.