ویژگی های آینه کاری خانه های دورۀ قاجار شهر شیراز(از منظر فنون اجرایی و نوع تزئینات)
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی گروه مرمت بناهای تاریخی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، دزفول، ایران
2 کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
doi
10.22084/nbsh.2020.22029.2168چکیده
«آینهکاری» هنری است حاوی قطعات کوچک و بزرگ آینه با نقوش متنوع از اشکال منظم هندسی و تابع الگوهای مشخص، چنانکه میتوان آنرا هنر ایرانی-اسلامی تلقی کرد. بافت تاریخی شهر شیراز بناهای مختلف از دورههای گوناگون در دل خود جای داده است که در این بین، خانههایی که به دورۀ قاجار تاریخگذاری میشوند از جایگاه ویژهای برخوردار هستند. تالارآینه یکی از بخشهای پرتزئین در خانههای تاریخی شیراز محسوب میشود و از اینمیان عناصر آینهکاری آن شاخص است. در مقالۀ حاضر به ویژگیهای فنی و تزئینی آینهکاری تالارآینه در خانههای تاریخی شیراز پرداخته شده و هدف از آن، شناخت و معرفی ویژگیهای فنی و تزئینی عناصر آینهکاری است. این پژوهش بهروش توصیفی و تحلیلی نگارش شده و روش جمعآوری اطلاعات آن کتابخانهای، میدانی و گفتوگو با استادان آینهکار ازطریق تحقیقات و مشاهدات مستقیم بوده است. مهمترین پرسشهای پژوهش عبارتنداز: 1. ویژگیهای تزئینی آینهکاری در معماری تالار آینۀ خانههای تاریخی شیراز چیست و به چند دسته تقسیم میشود؟ 2. ویژگیهای فنی آینهکاری در معماری تالار آینۀ خانههای تاریخی شیراز چیست و به چند دسته تقسیم میشود؟ نتایج این پژوهش نشان میدهد، فنون آینهکاری ارائه شده بر بدنۀ سقف و دیوار با آینۀ نقرهای، جیوهای، سربی و آینۀ جام در کنار شیشۀ رنگین، کاغذ ابر و باد و خوشنویسی، ورق طلا و وَرشو استفاده شده است و بهطور کلّی میتوان در 12 گروه شامل: فنون آینهگچ، آینهکاری تخت، آینهکاری برجسته، نگینی، الماسه، حکاکی، خراش، حجم محدب و مشبک، دو لا سه لا، تسمه و کاربندی، سریسازی، نقاشی پشت آینه و نقاشی روی آینه قرار داد. مجموع نقوش را میتوان در پنج گروه کلی شامل: نقوش هندسی شامل قاببندی و گره، نقوشگیاهی، مناظر طبیعی و جانوری، کتیبهنویسی، نقشمایۀ اشیاء، قرار داد.
