فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: برنامه‌های درسی مهم‌ترین رکن آموزش در نظام آموزش عالی هستند. در این میان، فرایند طراحی و تدوین برنامه‌های درسی، با آنکه مهم‌ترین بخش در تعیین و شکل‌دهی برنامه‌های درسی به شمار می‌رود، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. ارزشیابی برنامه‌های درسی طراحی و تدوین‌شده می‌تواند به بهبود فرایندهای طراحی و اجرای برنامه‌های درسی در دانشگاه‌ها منجر شود. هدف پژوهش حاضر شناسایی وضعیت جاری ارزشیابی فرایند طراحی و تدوین برنامه‌های درسی در نظام آموزش عالی است . روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش داده‌بنیاد انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی کارگزاران دخیل در برنامه درسی آموزش عالی بود که از طریق نمونه‌گیری هدفمند از نوع ملاک‌محور انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 17 نفر از استادان دانشگاه و 6 نفر از مدیران گروه‌های آموزشی گردآوری شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد. به‌منظور تأمین روایی و پایایی نیز از معیارهای لینکلن و گوبا بهره گرفته شد . یافته‌ها: « گسست در ارزشیابی فرایند طراحی و تدوین برنامه‌های درسی» به‌عنوان مقوله محوری شناسایی شد. شرایط علّی شامل محورهایی مانند ارزشیابی نامتوازن طرح‌های برنامه درسی، تدوین ناسازگار برنامه‌های درسی، ضعف استانداردهای ارزشیابی کیفیت برنامه‌های درسی در آموزش عالی و کمی‌گرایی در فرایند طراحی برنامه درسی بود. عوامل زمینه‌ای شامل زمینه‌های سیاست‌گذاری کلان، عوامل مرتبط با وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و زمینه‌های دانشگاهی بود. عوامل راهبردی نیز شامل تدوین استانداردهای جامع ارزشیابی، شبکه‌سازی، ایجاد سازوکارهای تغییر و اصلاح، رویکرد مشارکتی در طراحی و تدوین، واقع‌گرایی و سازوکارهای لایه‌ای بود. شرایط مداخله‌ای شامل مجریان برنامه‌های درسی، ساختار آموزشی دانشگاه و سطح حمایت و پشتیبانی شناسایی شد و در نهایت، راهبردها و پیامدها به ضعف در فرایند طراحی و تدوین برنامه‌های درسی منتهی شدند . نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها می‌توان نتیجه گرفت که وضعیت جاری ارزشیابی برنامه‌های درسی طراحی و تدوین‌شده در آموزش عالی مطلوب نیست. ازاین‌رو، تدوین معیارهای استاندارد برای ارزشیابی برنامه‌های درسی و ایجاد ساختارهای مناسب برای ارزیابی برنامه‌های درسی طراحی‌شده ضروری به نظر می‌رسد .