فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد سنجش و اندازه‌گیری هزینه – اثربخشی آموزش الکترونیکی و آموزش حضوری و عوامل مؤثر بر آن انجام شده است. روش پژوهش: این پژوهش با روش مرور نظام‌مند و از طریق جستجوی منظم در پایگاه‌های داده علمی انجام شد. از میان 670 مطالعه غربال‌شده، 42 اثر علمی برای بررسی نهایی انتخاب شدند. کیفیت مقالات منتخب با استفاده از ابزار CASP ارزیابی شد و برای تحلیل محتوای آن‌ها از روش تحلیل مضمون استفاده گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که ابعاد سنجش هزینه – اثربخشی آموزش الکترونیکی و حضوری از حیث اثربخشی در دو بخش شامل مؤلفه‌های اثربخشی (با 32 نشانگر و 11 ملاک) و عوامل اثربخشی (با 52 نشانگر و 8 ملاک) و از حیث هزینه‌های آموزشی در دو دسته هزینه‌های جاری و سرمایه‌ای (با 65 نشانگر و 9 ملاک) قابل طبقه‌بندی است. همچنین پنج روش تحلیل هزینه – اثربخشی شناسایی شد. عوامل مؤثر بر اثربخشی آموزشی نیز با 86 نشانگر و 11 ملاک در چهار دسته عوامل فردی، آموزشی، بودجه‌ای – پشتیبانی و فنی – زیرساختی قرار گرفتند. در نهایت، بر اساس این یافته‌ها، چارچوب مفهومی – تحلیلی برای سنجش هزینه – اثربخشی روش‌های آموزشی ارائه شد که ابعاد سنجش هزینه – اثربخشی را به‌صورت یکپارچه تبیین کرده و چیستی اثربخشی (با تمرکز بر ستانده‌های آموزشی و دستاوردهای یادگیری) و چرایی آن (با تمرکز بر عوامل و فرایندهای آموزشی) را توضیح می‌دهد. نتیجه‌گیری: ر وند رو‌به‌رشد مقاله‌های منتخب نشان‌دهنده افزایش توجه به سنجش هزینه – اثربخشی در حوزه‌های مختلف علمی و آموزشی است که عمدتاً در کشورهای پیشرفته و با استفاده از روش‌های کمّی انجام شده است. با این حال، نبود چارچوب مفهومی – تحلیلی مناسب به‌عنوان یکی از محدودیت‌های اساسی پیشینه پژوهش شناسایی شد. همچنین مطالعات داخلی بیشتر بر سنجش اثربخشی از دیدگاه استادان و دانشجویان تمرکز داشته و کمتر به اندازه‌گیری کمّی اثربخشی پرداخته‌اند. از نظر روش‌های تلفیق نتایج اثربخشی با هزینه‌ها نیز اغلب از روش‌های ساده استفاده شده است، در حالی که روش تفصیلی هزینه – اثربخشی ظرفیت‌های لازم برای انجام پژوهش‌های تجربی تطبیقی مبتنی بر چارچوب مفهومی – تحلیلی پیشنهادی این پژوهش را دارد.