فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی شایستگی‌های پایه و محتوایی مؤثر در پاسخگویی به سؤال‌های درس ریاضی کنکور سراسری گروه علوم انسانی بر اساس رویکرد شناختی و تبیین میزان دشواری سؤال‌ها بر مبنای این شایستگی‌ها انجام شد . روش پژوهش: این پژوهش به روش ترکیبی (کیفی و کمّی) اجرا شد و دارای چند جامعه آماری بود. جامعه نخست شامل دانشجویان سال اول دانشگاه بود که 6 نفر از آنان انتخاب شدند. جامعه دیگر شامل متخصصان موضوعی و طراحان سؤال بود که 8 نفر به‌صورت هدفمند و با رویکرد تنوع حداکثری انتخاب شدند. آخرین جامعه آماری، پاسخنامه شرکت‌کنندگان در دو نوبت آزمون سراسری سال 1402 بود که برای نوبت اول 71730 پاسخنامه و برای نوبت دوم 79221 پاسخنامه به‌صورت تصادفی انتخاب شد . یافته‌ها: با بررسی شیوه تفکر بلند دانشجویان، پیشینه پژوهش و کتاب‌های درسی ریاضی گروه علوم انسانی توسط متخصصان موضوعی و طراحان سؤال، 13 شایستگی پایه و 6 شایستگی محتوایی شناسایی شد. شایستگی‌های «کاربرد قواعد جبری» و «حل مسائل چندمرحله‌ای» پرکاربردترین شایستگی‌ها در نوبت اول آزمون بودند و در نوبت دوم «درک پیچیدگی سؤال» بیشترین کاربرد را داشت. نتایج نشان داد که شایستگی‌های پایه 56 درصد، شایستگی‌های محتوایی 31 درصد و مجموع این دو نوع شایستگی 64 درصد از واریانس دشواری سؤال‌ها را تبیین می‌کنند . نتیجه‌گیری: شایستگی‌های پایه و محتوایی در مقایسه با روش‌های مرسوم پیش‌بینی دشواری سؤال‌ها پیش از اجرای آزمون، عملکرد بهتری دارند. استفاده از این شایستگی‌ها در طراحی آزمون سراسری می‌تواند به کاهش تفاوت دشواری سؤال‌ها در دو نوبت آزمون و افزایش عدالت در آزمون کمک کند .