تحلیل تطبیقی تأثیر فرهنگ دینی بر الگوهای روابط فضایی در خانه ( مطالعه موردی: خانههای مسلماننشین و زرتشتینشین شهر کرمان)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، آزمایشگاه طراحی معماری، مدل سازی و ساخت، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 استادیار، آزمایشگاه طراحی معماری، مدلسازی و ساخت، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
doi
10.22061/jsaud.2020.5097.1461چکیده
موضوع این مقاله بررسی و تحلیل تطبیقی نقش ارزشها و نگرشهای دینی بر الگوهای روابط فضایی در خانههای مسلماننشین و زرتشتینشین شهر کرمان است. بر اساس نظریات اندیشمندان، در شکلگیری خانه و روابط فضایی حاکم بر آن، فرهنگ، تأثیر عمیقی دارد. یکی از وجوه فرهنگ، ارزشها و نگرشهای دینی است، که با شناخت آنها، میتوان معماری مطلوب مبتنی بر بوم و فرهنگ ایجاد کرد. این مقاله در بخش روششناختی از نظریه نحو فضا بهره برده است. هدف اصلی این پژوهش شناخت میزان تأثیرپذیری الگوهای روابط فضایی خانههای مسمانان و زرتشتیان از ارزشها و نگرشهای دینی آنها و همچنین شناخت اشتراکات و افتراقات کالبدی و فضایی خانهها بر مبنای تفاوتهای فرهنگ دینی آنهاست. روش به کار رفته در این پژوهش، ترکیبی از روشهای تفسیری- تاریخی با تکنیک تحلیل محتوا و استدلال منطقی است. همچنین با استفاده از مطالعات کتابخانهای، مطالعات تاریخی صورت گرفته و شبیهسازی با نرمافزار گرسهاپر و پلاگین اسپیس سینتکس و نرمافزار دپث مپ و تحلیل گرافهای توجیهی تهیه شد. این گرافها برای 16 نمونه از خانههای تکحیاطه مرکزی مسلماننشین و زرتشتینشین شهرکرمان که به صورت خوشهای هدفمند انتخاب شده بودند، به کار گرفته شد. تحقیق روی شاخصههای تفاوت درصد حیاط و ساختمان، تفاوت درصد جرم و فضا، میزان شفافیت نمای جنوبی خانهها و مؤلفههای نحو فضا صورت گرفت. نتایج پژوهش نشان دهنده آن است که خانههای مسلمانان در شاخصهای مطالعه شده دارای تفاوتهایی آشکار و پنهان نسبت به خانههای زرتشتیان است. میتوان دلایل این تفاوتها را در اختلافات فرهنگ دینی و اعتقادات این دو دین جستوجو کرد و میتوان نتایج آن را در کالبد معماری این خانهها مشاهده نمود.
