بررسی تطبیقی تعهدات ایران در چارچوب نظام دسترسی در پادمان، پروتکل الحاقی و برجام

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل، دانشگاه قم، قم، ایران.

2 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل، دانشگاه قم، قم، ایران.

3 استادیار دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی و احد کرج، تهران، ایران.

doi
10.22096/law.2019.70841.1140
چکیده

برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) از منظر حل­و­فصل مسالمت­آمیز اختلافات، یک نقطه عطف محسوب می‌شود؛ اما در بُعد داخلی، مسأله دسترسی و نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران در برجام از حساسیت بالایی برخوردار است. برجام در درون خود دو سازوکار دسترسی عادی و اتهامی تعبیه نموده است که پایش این نظارت و دسترسی، بر عهدۀ آژانس بین­المللی انرژی اتمی گمارده شده است. نظارت عادی در برجام تا حدِّ بسیاری مشابه آن چیزی است که در نظام نظارتی آژانس در قالب پادمان، پروتکل الحاقی و کد اصلاحی1.3 صورت می‌پذیرد و آنچه که در این حوزه به­عنوانِ نوعی نوآوری تلقی می­شود، موسوم به اقدامات شفاف‌ساز است. آنچه که در این میان بحث برانگیز و به تعبیری، تبعیض‌آمیز به نظر می‌رسد، دسترسی‌های اتهامی در برجام است که با فرایند 24 روزه‌ای که در خود دارد، می‌تواند زمینه نفوذ اطلاعاتی آژانس را فراهم آورد. در نوشتار حاضر با تأکید بر برجام به مرور اسناد مرتبط در این خصوص پرداخته می‌شود تا به این پرسش پاسخ داده شود که شیوه و کیفیت دسترسی در برجام چگونه است.