سخن‌گفتن از خداوند: مکملیت زبان دین تشکیکی و استعاره‌‌گرایی به روایت ریکور

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی، واحد اسلام شهر، دانشگاه آزاداسلامی، اسلام شهر، ایران.

2 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، گروه الهیات، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه ادیان وعرفان، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22108/coth.2021.110647.1630
چکیده

در این مقاله، امکان مکملیت زبان دین تشکیکی و استعاره‌گرایی در پاسخ به مسئلۀ سخن‌گفتن از خداوند در فلسفۀ زبان دینی، به‌عنوان یک پیشنهاد، مطرح و از آن دفاع شده است. نخست، به یک متناقض‌نما در بحث سخن‌گفتن از خداوند، اشاره و سپس تلاش شد آنچه شاید بتوان پاسخ صدرالمتألهین به این متناقض‌نما نامید، صورتبندی شود. در گام بعدی، به یک نقص تبیینی (ازنظر زبان‌شناسی فلسفی) در این پاسخ اشاره شد. پیشنهاد مشخص این مقاله این است که می‌توان برای رفع این نقص از مطالعات استعاره‌شناختی معاصر کمک گرفت که بر معرفت‌بخشی استعاره‌ها تأکید دارند و در پی تبیین چگونگی کشف معنا در کاربست استعاری زبان‌اند. برای این منظور، استعاره‌گرایی شناختی به روایت پل ریکور صورت‌بندی شد. سپس استدلال شد نخست، باوجود آنچه ممکن است در آغاز به نظر بیاید، این دو نظر، سازگار و جمع‌پذیرند. دوم، پیشنهاد می‌شود در این دو ایده، به دیدۀ دو امر مکمل در پاسخ به مسئلۀ سخن‌گفتن از خداوند نگریسته شود. در پایان نیز به برخی پیامد‌های طرح این پیشنهاد پرداخته‌ شده است.