فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

همواره زیرساخت‌ها به عنوان سنگ بنای توسعه منطقه­ای، از مهمترین عوامل سازنده­ سازمان فضایی و شکل‌دهنده­ فرم شهرها به ویژه شهرهای کوچک بوده­اند. از سویی طرح جامع شهر نیز به ‌عنوان سند اصلی هدایت و برنامه‌ریزی شهرها تلقی می‌شود؛ بنابراین، برنامه‌ریزی مناسب زیرساخت‌ها همواره یکی از دغدغه‌های برنامه‌ریزان و شهرسازان در دوران معاصر برای دست‌یابی به رشد اقتصادی و بهبود کیفیت زندگی در شهرها و در نهایت حرکت به ‌سوی توسعه پایدار از طریق طرح جامع شهری به­ویژه در شهرهای کوچک بوده است. بر این اساس هدف مطالعه حاضر، ارزیابی برنامه‌ریزی زیرساخت‌ها در طرح‌های جامع شهرهای کوچک است تا شناختی مناسب از ابعاد، مؤلفه‌ها و ساختار برنامه‌ریزی زیرساخت‌ها در اختیار تصمیم‌گیران و تصمیم‌سازان شهری و ملی در تهیه و اجرای طرح‌های توسعه شهری قرار دهد. طرح‌های جامع شهرهای کوچک ساوه، ماکو و خرمشهر به‌ عنوان نمونه­ای برای سنجش توجه برنامه­ریزان به این ابعاد انتخاب شدند. روش تحقیق مطالعه حاضر به‌ صورت توصیفی- تحلیلی است که از تکنیک دلفی برای جمع‌آوری نظرات کارشناسان استفاده ‌شده است و همچنین از روش سوآرا و آراس خاکستری برای اولویت‌بندی معیارها و رتبه‌بندی نمونه‌ها استفاده ‌شده است. نتایج مطالعه حاضر نشان داد، از بین ابعاد مؤثر در برنامه‌ریزی زیرساخت، بعد فنی-موضوعی (0.303) مهمترین است. همچنین در بین معیارهای فنی-موضوعی: شبکه حمل‌ونقل (0.167)؛ در بین معیارهای نهادی-مالی: توان فنی مالی شهر (0.079)؛ در بین معیارهای هنجاری اقلیمی: تأثیرات زیست‌محیطی (0.065) و همچنین در ارتباط با معیارهای ریخت‌شناسی: ارتباط فرم شهر با زیرساخت‌های خطی (0.54) دارای اولویت بیشتر نسبت به سایرین در نگاه برنامه­ریزان است. در ارتباط با رتبه‌بندی طرح‌های جامع نمونه‌های موردی از لحاظ برنامه‌ریزی زیرساخت، طرح جامع شهر ماکو بالاترین امتیاز را به دست آورد و بعد از آن طرح‌های جامع شهرهای ساوه و خرمشهر در جایگاه‌های بعدی قرار گرفتند.