تحلیلی بر مؤلفههای تأثیرگذار در ماندگاری معماری بازارهای تاریخی ایران (مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد سنندج،دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.
2 استادیار گروه ابنیه و بافت، پژوهشگاه میراث فرهنگی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه معماری، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.
4 استادیار گروه جامعه شناسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.
doi
10.22061/jsaud.2019.4448.1325چکیده
پدیدههای ماندگار در طول زمان میمانند و بار میگیرند و به بخشی از خاطرات جمعی تبدیل میشوند. ماندگاری، بیان نوعی تداوم تاریخی و به دنبال آن تداوم فرهنگی است. عوامل مختلفی بر ماندگاری پدیدهها اثرگذار است که هدف از این تحقیق شناسایی این عوامل در معماری با تأکید بر معماری بازار تبریز است. روش تحقیق در مطالعه حاضر توصیفی – تحلیلی و ترکیبی از روشهای کیفی – کمی است که به منظور جمعآوری اطلاعات از روش اسنادی – میدانی (مشاهده، مصاحبه و پرسشگری) استفاده شده است. یافتههای تحقیق حاکی از آن است که عوامل مؤثر بر ماندگاری معماری بازار تبریز با توجه به مؤلفههای مورد بررسی به ترتیب مؤلفههای معنا و هویت، کارکردی و عملکردی و در نهایت کالبدی بودهاند. همچنین در این رویکردها بیشترین تأثیرگذاری مربوط به متغیرهای منحصر به فرد بودن اثر (فرم زیبا، خلاقیت و نوآوری اثر، اثرگذاری مطلوب)، خاطرهانگیزی و ایجاد حس تعلق به فضا، ترکیب با سایر فضاها و عملکردها (وجود کاربریهای ترکیبی) و کیفیت حضور انسان در مکان بوده است. همچنین نتایج نشان میدهد که چرخههای تکاملی اجتماعی – فرهنگی، اقتصادی و سیاسی نظیر ارزشها، آداب و رسوم، تغییر در تعاملات اجتماعی و روابط اقتصادی و نظام سیاسی حاکم بر جامعه نیز بر ماندگاری معماری بازار تبریز اثرات مختلف مثبت و منفی گذاشتهاند.