تحلیلی بر مؤلفه‌های تأثیرگذار در ماندگاری معماری بازارهای تاریخی ایران (مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد سنندج،دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.

2 استادیار گروه ابنیه و بافت، پژوهشگاه میراث فرهنگی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه معماری، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.

4 استادیار گروه جامعه شناسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.

doi
10.22061/jsaud.2019.4448.1325
چکیده

پدیده­های ماندگار در طول زمان می­مانند و بار می­گیرند و به بخشی از خاطرات جمعی تبدیل می­شوند. ماندگاری، بیان نوعی تداوم تاریخی و به دنبال آن تداوم فرهنگی است. عوامل مختلفی بر ماندگاری پدیده­ها اثرگذار است که هدف از این تحقیق شناسایی این عوامل در معماری با تأکید بر معماری بازار تبریز است. روش تحقیق در مطالعه­‌ حاضر توصیفی – تحلیلی و ترکیبی از روش‌های کیفی – کمی است که به منظور جمع‌آوری اطلاعات از روش اسنادی – میدانی (مشاهده، مصاحبه و پرسشگری) استفاده شده است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که عوامل مؤثر بر ماندگاری معماری بازار تبریز با توجه به مؤلفه­های مورد بررسی به ترتیب مؤلفه­های معنا و هویت، کارکردی و عملکردی و در نهایت کالبدی بوده­اند. همچنین در این رویکردها بیشترین تأثیرگذاری مربوط به متغیرهای منحصر به ­فرد بودن اثر (فرم زیبا، خلاقیت و نوآوری اثر، اثرگذاری مطلوب)، خاطره­انگیزی و ایجاد حس تعلق به فضا، ترکیب با سایر فضاها و عملکردها (وجود کاربری­های ترکیبی) و کیفیت حضور انسان در مکان بوده است. همچنین نتایج نشان می‌دهد که چرخه­های تکاملی اجتماعی – فرهنگی، اقتصادی و سیاسی نظیر ارزش‌ها، آداب و رسوم، تغییر در تعاملات اجتماعی و روابط اقتصادی و نظام سیاسی حاکم بر جامعه نیز بر ماندگاری معماری بازار تبریز اثرات مختلف مثبت و منفی گذاشته‌اند.