تحلیل آسیب پذیری حریم برای مستندنگاری میراث فرهنگی (بررسی موردی: برج طغرل)
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد مهندسی نقشه برداری، دانشگاه تربیت دبیر شهیدرجائی، تهران، ایران.
2 دانشیار دانشکده مهندسی نقشه برداری، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران.
3 استادیار دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تربیت دبیر شهیدرجائی، تهران، ایران.
doi
10.22061/jsaud.2019.988چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی مفاهیم مرتبط با حریم میراث فرهنگی، شناسایی و انتخاب عوامل اساسی و تأثیرگذار بر روی حریم و چشمانداز، نظیر انواع کاربری قطعات، وضعیت نمای قطعات موجود در حریم، ارتفاع قطعات ملکی و تراکم آنهاست. یکی از جنبههای بسیار مهم مرتبط با میراث فرهنگی، حریم آنهاست و ضرورت دارد در هر نوع فعالیت عمرانی و توسعهای از هر گونه تجاوز به حریم و چشمانداز آثار تاریخی پرهیز کرد. طبق اصول و موازین علمی بینالمللی، برای میراث فرهنگی حریمهای مختلف تعریف میشود، که برای هر یک نوع ویژهای از مراقبت و محدویتهای خاص از نظر ساختوساز و دخل و تصرف تعیین شده است. متأسفانه در ایران این مهم تاکنون، مورد توجه جدی قرار نگرفته است و در نتیجه حریم میراث فرهنگی دچار بحران و آسیب جدی شده است. بنابراین برای حفظ آثار و همچنین مدیریت مناسب آنها برای مقاصد گوناگون، وجود نقشههای مبین آسیبپذیری بسیار ضروری مینماید. به کمک چنین نقشههایی، مدیریت دانش بنیان آثار تاریخی و فرهنگی از نظر شهرسازی پایدار امکانپذیر میگردد و مدیران شهری و میراث فرهنگی میتوانند تصمیمات صحیح، سریع و مناسب اتخاذ کنند. تحقیق حاضر، برپایه رویکرد مبتنی بر اطلاعات و تحلیلهای مکانی و با هدف مستند نگاری و مدیریت آسیبپذیری حریم میراث فرهنگی انجام شده است. به عنوان بررسی موردی، میزان آسیبپذیری حریم و چشمانداز یکی از مهمترین آثار تاریخی ایران، یعنی برج طغرل واقع در ناحیه یک منطقه 20 تهران نسبت به خطرات غیر طبیعی و عوامل انسان ساخت، با استفاده از یک سیستم خبره فازی، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. برای این کار، از روش فازی یگانه برای استنتاج و همچنین تحلیلهای مکانی و محاسبات رستری برای تولید نقشههای آسیبپذیری استفاده شد. با بررسی نتایج این تحقیق مشاهده میشود که فقط 6 درصد حریم برج طغرل بدون آسیب باقی مانده است و بیش از نیمی از آن دارای آسیب پذیری متوسط و زیاد است که این یک تهدید جدی برای حریم و اثر تاریخی است. همچنین بر اساس تعریف حریم درجه یک و دو برای برج طغرل توسط سازمان میراث فرهنگی، حریم درجه یک در وضعیت تقریبا بدون آسیب، و بیشتر مناطق حریم درجه دو با آسیبپذیری متوسط شناسایی شدند.
