فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بسیاری از سنت‌های حماسی شعر فارسی دری ریشه در ادبیات باستانی ایران دارد. یشت‌ها کهن‌ترین اثر حماسی ایران به زبان اوستایی است. در سنگ‌نوشته‌های هخامنشی به زبان فارسی باستان، نشانه‌هایی از پیروی از الگوهای شعر حماسی دیده می‌شود. یادگار زریران و برخی سرودهای ستایشی مانوی بر پایۀ شعر حماسی به نظم درآمده‌اند. شعر حماسی پس از اسلام به‌ویژه با شاهنامۀ فردوسی، به قلمروهای تازه‌ای گام نهاد. در این گفتار سنت‌های ادبی ایرانی در سه حوزۀ تبارشناسی، وزن‌شناسی و سبک‌شناسی ادبی از یشت‌ها تا شاهنامه بررسی و تحلیل می‌شود. بررسی‌ها حکایت از آن دارد که در زمینۀ وزن، شعر حماسی فارسی تأثیراتی از اشعار پارتی و فارسی میانه پذیرفته است. پیوستگی سنت‌های ادبی شفاهی را در میان آثار حماسی ایرانی می‌توان در ویژگی‌های شفاهی یافت که ریشۀ هندوایرانی و حتی هندواروپایی دارند، مانند عبارت‌های کلیشه‌ای و تکرارهای فرمولی. در سبک ادبی و شیوۀ بیان نیز از نظر هنرسازه‌های تکرار، صفت‌های هنری و تصویرهای شاعرانه همانندی‌های بسیاری از یشت‌ها تا شاهنامه وجود دارد که از تداوم هزاران سالۀ سنت‌های ادبی حکایت می‌کند.