فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مارسل دانسی «گفتمان خطرناک» را به‌مثابه کاربست سامان‌مند زبان، استعاره و نمادها برای برساخت تهدید، بازتعریف واقعیت، ‏طبیعی‌سازی خشونت و مشروعیت‌بخشی به سلطه تبیین می‌کند. این گفتمان با تکیه بر «دروغ بزرگ» و «دیگری‌سازی ‏احساسی»، و بهره‌گیری از «چارچوب‌بندی استعاری»، به ایجاد فضای هراس، کنترل ذهن و تفرقه‌افکنی در جامعه منجر ‏می‌شود. در شاهنامه فردوسی، ضحاک ماردوش نمونه برجسته چنین سازوکارهایی است؛ فرمانروایی اسطوره‌ای که با نیرنگ ‏بر تخت می‌نشیند و با بهره‌گیری از زبان و رفتار، خشونت خود را مشروع جلوه می‌دهد. او دشمن را «دیگری» می‌سازد، ‏محدودیت‌های جغرافیایی را مدیریت منطقی جلوه می‌دهد..این پژوهش با روش تحلیلی–توصیفی و بر اساس مطالعات ‏کتابخانه‌ای، ابیات شاهنامه مرتبط با ضحاک را در دو محور بررسی کرده است: (۱) مشروعیت‌بخشی به سلطه از طریق گفتمان ‏خطرناک، (۲) تفرقه‌افکنی از رهگذر چارچوب‌های استعاری و ایجاد دوگانه‌های کاذب. یافته‌ها نشان می‌دهد زبان ضحاک نه ‏صرفاً ابزار روایت، بلکه سازوکار بازتولید سلطه است. چرخه همزمان مشروعیت‌بخشی به خشونت و تضعیف انسجام ‏اجتماعی، همان الگوی پایداری قدرت را شکل می‌دهد که دانسی در نظریه خود شرح می‌دهد. این تحلیل پیوندی میان روایت ‏کلاسیک شاهنامه و الگوهای معاصر گفتمان قدرت ایجاد می‌کند.‏