فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده زمینه/هدف: تصویرشناسی یکی از شاخه‌های ادبیات تطبیقی است که به بررسی بازتاب فرهنگ ملی در ادبیات دیگر یا نمایش فرهنگ‌های بیگانه در آثار ملی می‌پردازد. سفرنامه‌ها یکی از ژانرهای ادبی و از منابع ارزشمند برای شناسایی نگاه «دیگری» به «خود» هستند و از منابع مهم شناخت هویت و فرهنگ یک جامعه در دوره‌های گوناگون تاریخی از دیدگاه بیگانگان به شمار می‌روند. در این میان سفرنامه‌هایی که توسط اروپاییان و در عصر قاجار نوشته شده‌اند، از اهمیت بسزایی برخوردار هستند. هدف ما در این مقاله شناسایی تصاویر زنان ایرانی در سفرنامۀ کارلا سرنا براساس دانش تصویرشناسی است. روش/رویکرد: این پژوهش از منظر فضای پژوهش کتابخانه‌ای و از منظر رویکرد تحقیقی توصیفی-تحلیلی است. به این منظور نخست تصاویر موجود از زنان ایرانی را به دقت استخراج و در چهار دستۀ پوشش ظاهری، آرایش و معیارهای زیبایی، سرگرمی‌ها و فعالیت‌های درونی، روابط خانوادگی و رقابت‌های درونی، محدودیت‌ها و مرزبندی‌های اجتماعی قرار دادیم و نگرش ارزش‌گذارانه و دلایل آن را براساس نشانه‌های درون متنی مشخص کردیم. یافته/نتایج: نتیجۀ پژوهش از این قرار است که غالب تصاویر بار معنایی منفی دارند. دلیل این نگرش منفی را می‌توان در ذهنیت اروپا محور نویسنده، پیش‌فرض‌های فرهنگی وی و رویکرد اگزوتیک و فرادستانه او دانست، که سبب شده است بسیاری از رفتارها، مناسبات اجتماعی، و سنت‌های ایرانی از منظر او غیرعادی، عجیب و حقیر به نظر برسند.