فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظیره‌گویی به‌عنوان صنعت‌ ادبی کارآمد همواره در درازنای حیات نویسندگی موردتوجه نویسندگان و شاعران یک سرزمین بوده‌است. خواجه‌حافظ‌شیرازی، شاعر پرآوازة ایرانی، صیت و آوازه اشعارش علاوه بر اینکه در سرزمین خود مورد توجه عام و اهل فن قرارگرفته، توانسته‌است شهرت شعری خودش را سه‌اسبه به دیگرسرزمین‌ها نیز برساندوتأثیراتی فراملّی داشته‌باشد.‌ امپراتوری عثمانی یکی از آن سرزمین‌هایی‌است که دولت‌مردان خوش‌طبع و شاعران و نویسندگان خوش‌ذوق، آغوشِ استقبال را برای حافظ و اشعارش بازکردند. آن‌ها سروده‌های این شاعر ایرانی را علاوه‌بر تأثیرپذیری در بخش مضامین از بُعد فن دانش و زیبایی‌شناسی شعر نیز آگاهانه که بیشتر از باب تعمّد و تفاخر بود به‌مانند یک دایره‌المعارف بزرگ شعرسرایی در مقابل دیدگان خود قرارداده‌اند و نظیره‌گویی یا همانندسرایی کرده‌اند.پژوهشگران این سطور با دسترسی به منابع موجود در این زمینه، به روش توصیفی-تحلیلی و مطالعة کتابخانه‌ای، به بررسی کمیت و کیفیت تعدادی از نظیره‌گویی‌های پارسی‌سرایان عثمانی بر شعر حافظ پرداخته‌اند تا بیش از پیش به نفوذ ارزشمند زبان و ادب فارسی به خصوص شعر حافظ در سرزمین پهناور عثمانی پی برده شود.بررسی مؤلفه‌های موجود در این زمینه نشان می‌دهد که بیشتر پارسی‌سرایان عثمانی در غالب سروده‌های خود دست به ابتکاراتی نزده بلکه با اتکا به مباحث بلاغی و دستوری به خصوص بهره‌مندی از محور جانشینی و همنشینی واژگان در کلام به طبع‌آزمایی پرداخته‌‌اند ولی تعدادی هرچند اندک از سرایندگان عثمانی با آشنایی بیشتر با شعر و ادب ایرانی در قالب‌های مختلف با زبان و بیانی شورانگیز هنرمندانه به استقبال حافظ شیرازی رفته‌اند.