نقش قاضی در ایجاد قاعدۀ حقوقی با تأکید بر تحلیل هستی شناسانة هانس کلسن از قاعدۀ حقوقی
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
2 دانشجوی دکترای حقوق عمومی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان (واحد خوراسگان)
doi
10.22096/law.2016.25781چکیده
یکی از مؤلفههای سازندۀ نظام حقوقی، قاعدۀ حقوقی است و ایجاد آن از مباحث محوری تئوری حقوقی است. پویایی نظام حقوقی، به پویایی تولید قاعدۀ حقوقی بستگی دارد. مطابق نظریۀ کلسن، در بازسازی نظام حقوقی، قاضی نقش اساسی در ایجاد و اعمال قاعدۀ حقوقی دارد. پنج مشخصۀ اعتبار، وجود، نیروی الزامآور، پذیرش و اِعمال از مشخصات ذاتی قاعدۀ حقوقی هستند و اوصاف یاد شده، در تصمیمات قاضی به مثابۀ قاعدۀ حقوقی مؤثر است. مبنای مشروعیت تصمیمات قاضی، در ساختار سلسله مراتبی مدل کلسنی قرار دارد. از حیثِ مبنای مشروعیت، هیچ تفاوتی بین هنجارهای عام و هنجارهای خاص (تصمیمات قاضی) وجود ندارد. بر اساس نظریۀ بافت باز، در جایی که قاعدة حقوقی عام نامتعین است، تصمیم قاضی به عنوان قاعدۀ حقوقی مختومهکننده است.