فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دوران معاصر، الگوی تقابل با انقلاب اسلامی از جنگ‌های سخت به جنگ شناختی تغییر یافته است؛ نبردی که هدف آن تسلط بر ذهن‌ها و مدیریت ادراکات جامعه است. در این میان، فناوری «جعل عمیق» به‌عنوان سلاحی شناختی نوین، با توان تولید محتوای جعلی اما واقع‌نما، به ابزار اصلی دشمن برای جعل و دروغ‌پردازی تبدیل شده و مرجعیت‌های رسمی و اعتبار روایت‌ها را هدف قرار می‌دهد. این وضعیت، چالشی جدی برای دکترین «جهاد تبیین» به‌مثابه راهبرد دفاع شناختی جمهوری اسلامی ایجاد کرده است. ازاین‌رو مسئله اصلی پژوهش آن است که فناوری جعل عمیق چگونه کارآمدی دکترین جهاد تبیین را در میدان جنگ شناختی با چالش مواجه می‌کند و راهکارهای ارتقای این دکترین در برابر این تهدید نوظهور چیست. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکردی کیفی، به نسبت‌سنجی میان این دکترین و تهدید جعل عمیق می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد جعل عمیق از طریق پنج مکانیزم «فرسایش مرجعیت»، «خلق سیلاب اطلاعاتی»، «فعال‌سازی گسل‌ها»، «تحریف حافظه» و «مشروعیت‌زدایی»، کارآمدی جهاد تبیین را مختل می‌سازد. نتایج حاکی از آن است که مقابله با این تهدید مستلزم گذار از پدافند واکنشی به دفاعی یکپارچه است؛ ازاین‌رو راهکارهایی در سه سطح مکمل فنی-حقوقی، آموزشی-رسانه‌ای و راهبردی-نهادی پیشنهاد می‌شود.