تبیین ابعاد و مؤلفه‌های مشارکت مردمی در حکمرانی دینی با تأکید بر اندیشه قرآنی امام خامنه‌ای(مدظله العالی)

نویسندگان

1 گروه مدیریت/ دانشکده علوم انسانی/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال/ تهران/ ایران

doi
10.22034/ipr.2026.551925.2314
چکیده

مسئله مشارکت مردمی در حکمرانی از منظر اندیشه‌های قرآنی امام خامنه‌ای(مدّظله‌العالی)، به‌عنوان رکن اساسی پایداری و بالندگی نظام اسلامی مطرح است. پژوهش حاضر با طرح این پرسش که «بر اساس اندیشه‌های قرآنی امام خامنه‌ای(مدّظله‌العالی)، ابعاد و مؤلفه‌های مشارکت مردمی در حکمرانی دینی کدام‌اند و چگونه می‌توان آنها را در چارچوب نظری حکمرانی دینی تبیین نمود؟» به تبیین مفهومی و تحلیل ساختاری مشارکت پرداخته است. هدف، شناسایی و تبیین سازوکارهای تقویت مشارکت عمومی در حوزه‌های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، امنیتی، اقتصادی و تربیتی و ظرفیت‌های تقویت‌کننده آن از منظر قرآن و بیانات معظم‌له است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. داده‌های مورد بررسی از بیانات و پیام‌های رهبر انقلاب در سه دهه اخیر استخراج و سپس طی فرایند کدگذاری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که مشارکت مردمی، هم در عرصه بازسازی و سازندگی اجتماعی و هم در صحنه سیاسی، به‌مثابه وظیفه‌ای شرعی، موجب حفظ استقلال کشور، بیمه‌کننده انقلاب اسلامی و عامل تعالی ملی است. تقویت آن در گرو آموزش، ایجاد زیرساخت‌ها و نهادینه‌سازی فرهنگ مسئولیت‌پذیری است. پژوهش در پایان، سازوکارهای اجرایی و راهکارهای رفع موانع را پیشنهاد کرده و به محدودیت‌هایی چون تمرکز بر داده‌های کیفی و نبود پیمایش میدانی اشاره می‌کند.