فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله با هدف بازخوانی سیره علوی در تعامل سیاسی با قشر خاکستری، می‌کوشد با بهره‌گیری از چارچوب نظری «عقلانیت ارتباطی» یورگن هابرماس، الگویی تحلیلی از شیوه مواجهه امیرالمؤمنین علیه السلام با نیروهای مردد ارائه دهد. نوآوری پژوهش در کاربست یک چارچوب نظری معاصر برای تحلیل سیره سیاسی امیرالمؤمنین علیه السلام، بازتعریف مفهوم قشر خاکستری در بستر تاریخی حکمرانی دینی و صورت‌بندی سه‌سطحی راهکارهای گفتاری، رفتاری و ساختاری است. مسئله اصلی پژوهش آن است که چگونه امیرالمؤمنین علیه السلام در میدان‌های متکثر سیاست‌ورزی، به‌ویژه در دوره خلافت، به‌جای ابزارهای تحکم و طرد، از سازوکارهای اقناع، مدارا و عدالت برای جذب، بازسازی اعتماد و مشارکت سیاسی این طیف بهره گرفت. تحلیل مقاله در سه سطح گفتاری، رفتاری و ساختاری تنظیم شده است: در سطح گفتار، امام از زبان استدلالی و اخلاق‌محور برای تبیین مشروعیت و مواجهه با تردیدها استفاده می‌کند؛ در سطح رفتار، با پرهیز از حذف سیاسی و اتکا به صبر راهبردی، تعامل مداراجویانه‌ای را سامان می‌دهد؛ و در سطح ساختار، با اصلاح نهادهای قدرت بر پایه عدالت و شایسته‌سالاری، تجربه عینی برابری را برای جامعه فراهم می‌سازد. پژوهش حاضر از نظر روش، کیفی و از نوع تحلیل تحلیلی ـ تفسیری است و نشان می‌دهد این منطق ارتباطی اقناعی، ظرفیت مهمی برای بازسازی سرمایه اجتماعی و تقویت مشروعیت نرم در نظام‌های دینی معاصر دارد.