جایگاه سیاسی وراثت معنوی در اندیشه سیاسی اسلام
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
doi
10.22034/ipr.2025.491163.2213چکیده
وراثت انسان از آباء و اجداد خود، منحصر به وراثت در مادیات نیست. میتوان ابعاد معنوی برای وراثت قائل شد که این ابعاد، آثار سیاسی-اجتماعی به بار میآورند. هدف از این پژوهش، بررسی و تحلیل جایگاه سیاسی وراثت معنوی در آموزههای اسلام است. مسئله اصلی این پژوهش عبارت است از اینکه: «بر اساس آموزههای اسلام، وراثت معنوی، چه سهمی در اثرگذاریهای سیاسی-اجتماعی دارد»؟ برای پاسخ به این سؤال تلاش شده است با رویکرد استقرایی به جستجو در آیات، روایات و ادله عقلی بپردازیم و دادههای بهدستآمده را با روش کیفیِ اجتهادی مورد ارزیابی قرار دهیم. یافتهها نشان میدهد که انتخاب سلسله نبوت از خانواده حضرت ابراهیم و انتخاب سلسله امامت از خانواده حضرت محمد، سیره حکومتی پیامبر و امیرالمؤمنین در تکریم صاحبان وراثت معنوی و ادله عقلی فراوان، گویای این است که انسانها همانگونه که میتوانند فضایلی را اکتساب نمایند، بخشی از این فضایل را میتوانند از نیاکان خود، به ارث برند؛ بنابراین، فردگرایی افراطی غلط بوده و در اثرگذاریهای سیاسی-اجتماعی، نمیتوان نقش وراثت معنوی را در شکلگیری شخصیت و توانمندیهای سیاسی افراد نادیده گرفت. شکلگیری شخصیت و توانمندی افراد، برخلاف وراثت معنوی آنها، بهشدت سخت میباشد.