مکانیسم‌ها و پیامدهای سوگیری خوش بینی در تصمیمات حکمرانی از منظر قرآن کریم و نهج البلاغه

نویسندگان

1 دانش‎آموخته دکتری کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم.

doi
10.22034/ipr.2025.521816.2264
چکیده

اصلاح سوگیری‎های شناختی و سوگیری زدایی از تصمیمات حکمرانان بسیار مهم است؛ اما این اصلاح‎گری مستلزم شناسایی کامل آن‎ها است. بر این اساس، این پژوهش با بررسی یکی از سوگیری‎های شناختی یعنی سوگیری خوش‎بینی در تصمیمات حکمرانی اسلامی به این پرسش پاسخ می‎دهد که مکانیسم‎ها و عوامل زمینه‎ای سوگیری خوش‎بینی در تصمیمات حکمرانان مسلمان چیست‎اند و چه پیامدهایی دارند؟ ازاین‎روی، با بهره‎گیری از رویکرد تطبیقی و روش مرور واقع‎گرایانه سوگیری خوش‎بینی در قرآن کریم و کتاب شریف نهج‎البلاغه این نتایج به دست آمد که سوگیری خوش‎بینی هم در ساحت عقل نظری و هم در ساحت عقل عملی زمینه اختلال در تصمیمات حکمرانان را فراهم می‎آورد. ازاین‎رو مکانیسم‎ها در راستای سوگیری یادشده منحصر در ضعف علمی نیست بلکه ضعف عملی در چارچوب آموزه‎های اسلامی در ایجاد سوگیری مذکور تأثیر بسزایی دارند که نشانۀ آن در عدالت و رفتار حکمرانان نمودار می‎شود که از سوی مردمان قابل‎شناسایی است.