بررسی ساختاری بحران های نهادی در مجلس شورای ملی ایران
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری علوم سیاسی، گرایش جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه تهران، ایران (نویسنده مسئول).
2 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه شهرکرد، ایران.
doi
10.22034/ipr.2025.503426.2236چکیده
جامعه ایرانی و بهویژه نخبگان فکری و سیاسی در واکنش به چالشهای ناشی از تعارض منافع و ارزشها، در دوره انقلاب مشروطه بهدنبال بنیانگذاری نهادهای قانونی برای مدیریت این تعارضات و بحرانها برآمدند. بااینحال، سیاستگذاری نهادی، بهویژه در مورد مجلس شورای ملی، نهتنها نتوانسته است پاسخی متوازن و نهادینه به منازعات سیاسی و اجتماعی دهد، بلکه خود دچار تعارضات کارکردی شد و بهجای تسهیل ثبات سیاسی، به تشدید و بازتولید منازعات و نهایتاً بازگشت به نظم استبدادی و اقتدارگرا کمک کرده است. هدف این تحقیق بررسی ساختاری بحرانهای نهادی در مجلس شورای ملی و تحلیل عوامل مؤثر در دگرگونی کارکرد آن از یک نهاد مؤثر به ابزاری برای بازتولید ساختار استبدادی اقتدارگرایانه است. فرضیه این پژوهش مبتنی بر این ایده است که مجلس شورای ملی تحت تأثیر متغیرهای مختلفی نظیر تداخل نهادی، ضعف نهادی، تحول در عملکرد نهاد، نفوذ قدرتهای بیرونی و تعارض منافع، دچار تعارض کارکردی شده است. این بحرانها موجب ناکارآمدی مجلس و تبدیل آن از یک نهاد سیاسی مشروع به ابزاری برای تقویت روابط شخصی قدرت گردیده است. پژوهش از روش تحقیق کیفی با رویکرد جامعهشناسی تاریخی بهره برده و با استفاده از روش کتابخانهای-اسنادی به گردآوری دادهها پرداخته است.