چیستی و ماهیت نظریه مردم سالاری دینی در اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، استاد مدعو واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/ipr.2025.547614.2308
چکیده

مردم‎سالاری دینی تلاشی است برای پاسخ به سؤال جایگاه مردم در حکومت‎های دینی که دراین‎باره متفکران بسیاری سخن گفته‎اند و هر یک تصویری از الگوی خود ارائه کرده‎اند ازجمله آن‎ها آیت‎الله خامنه‎ای است. هدف این تحقیق، تبیین چیستی و ارائه تصویری از ماهیت نظریه مردم‎سالاری دینی در سپهر سیاست اسلامی، بر اساس اندیشه‎های آیت‎الله خامنه‎ای است. پرسش اصلی تحقیق «دینی بودن و مردم‎سالار بودن چگونه در نظریه مردم‎سالاری دینی مدنظر حضرت آیت‎الله خامنه‎ای تعین یافته است؟» در این پژوهش اطلاعات با روش توصیفی - تحلیلی مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته‎اند. یافته‎های تحقیق نشان می‎دهد تأکید بر گزاره‎هایی چون؛ پذیرش اطاعت از اوامر الهی، اعتقاد به اصل حاکمیت دین، ریشه‎دار بودن مردم‎سالاری در ولایت الهی، اعتبار یافتن منطق انتخابات از درون دین، اعتبار رأی مردم برخاسته از کرامت انسانی مورد تأکید دین و... نمودهایی از «دینی بودن» مردم‎سالاری دینی می‎باشند؛ و تأکید بر این گزاره‎ها که مردم صاحبان اصلی و همه‎کاره امور کشورند، در امور اجتماعی مسئولیت به همه مردم سپرده شده است، مردم در شکل دادن به حکومت اسلامی نقش و حق دارند، مردم به‎مثابه پایه مشروعیت به‎حساب می‎آیند و... تجلیاتی از «مردم‎سالار بودن» نظریه مردم‎سالاری دینی محسوب می‎شوند.