ارتقای سرمایة اجتماعی و اعتماد سیاسی: راهبردی نوین در جهت تقویت حکمرانی مطلوب در نظام‌های سیاسی معاصر

نویسندگان

1 گروه ریاضی کاربردی، دانشکدة علوم و فناوری‌های همگرا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 گروه فیزیک، آموزش‌وپرورش منطقة 1، تهران، ایران

doi
10.22059/jscm.2025.392447.2582
چکیده

حکمرانی مطلوب بستری ضروری برای دستیابی به توسعة پایدار و ارتقای رفاه اجتماعی بر پایة سرمایة اجتماعی و اعتماد سیاسی است. نظام‌های سیاسی معاصر در جهان با چالش‌های فزایندة ناشی از کاهش سرمایة اجتماعی و بی‌اعتمادی به نهادهای سیاسی مواجه هستند که کارآمدی، اثربخشی، و مشروعیت حکمرانی را به خطر می‌اندازد. این پژوهش با هدف بررسی این چالش‌ها به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه می‌توان با ارتقای سرمایة اجتماعی و اعتماد سیاسی حکمرانی مطلوب را در جوامع اسلامی تقویت کرد. هدف اصلی تبیین نقش محوری این ارتقا در تحکیم حکمرانی مطلوب و شناسایی راهکارهای عملی و سیاست‌های مؤثر است. این تحقیق با استفاده از چارچوب نظری تلفیقی شامل نظریه‌های شبکه‌های اجتماعی، انتخاب عقلانی، و نهادگرایی به تحلیل موضوع می‌پردازد. روش‌شناسی پژوهش مبتنی بر تحلیل ثانویة داده‌های پیمایش‌های معتبر بین‌المللی و فراتحلیل نظام‌مند متون علمی مرتبط است. یافته‌ها نشان می‌دهند سرمایة اجتماعی بالا و اعتماد سیاسی قوی پیش‌شرط‌های اساسی برای تحقق حکمرانی مطلوب، مشارکت فعال مردم، کاهش فساد، و دستیابی به توسعة پایدار هستند. عوامل نهادی، فرهنگی، اقتصادی، و سیاسی نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری و تحول سرمایة اجتماعی و اعتماد سیاسی در جوامع مختلف ایفا می‌کنند. این پژوهش با تأکید بر اهمیت روزافزون این دو عامل حیاتی مجموعه‌ای از پیشنهادها را برای تقویت آن‌ها ارائه می‌دهد که شامل اصلاح نظام حکمرانی، ارتقای شفافیت و پاسخگویی، توسعة آموزش شهروندی، تقویت نهادهای مردمی، ترویج عدالت اجتماعی و اقتصادی، تقویت رسانه‌های ملی، و توسعة حکمرانی الکترونیک است.