بازسازی مفهوم تهدید امنیتی بر اساس آموزههای اسلامی
نویسندگان
1 دانشیار پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام
doi
10.22034/ipr.2025.505220.2237چکیده
در مکاتب مختلف امنیتی، تهدیدات بر اساس بنیانهای معرفتی خاص هر مکتب، تعریف و صورتبندی شدهاند. این ساختاردهی مفهومی، امکان تحلیل عمیقتر و ارائه راهکارهای مؤثرتر برای مقابله با تهدید امنیتی میدهد. هدف اصلی این پژوهش بازسازی مفهوم تهدید امنیتی بر اساس آموزههای اسلامی است. پرسش این است که چگونه میتوان با استفاده از آموزههای اسلامی، ادبیات تهدیدات امنیتی را بازسازی کرده و یک ساختار نوین و جامع برای تحلیل و مدیریت تهدیدات امنیتی ارائه داد؟ یافتههای پژوهش بر اساس روش تحلیل مضامین، بیانگر شناسایی ۱۳۰ شاخص در قالب ۱۰ مؤلفه: ماهیت تهدید، انواع تهدید، سطوح تهدید، عوامل و منابع تهدید، بازیگران تهدید، آماج تهدید، محیط تهدید، ابزارهای تهدید، شیوههای اعمال تهدید و کنترل و مهار تهدید است. درنهایت، این ده مؤلفه به سه بعد چیستی، چرایی و چگونگی دلالت دارند. نتایج پژوهش حاکی است که ادبیات تهدید در آموزههای اسلامی، با تکیه بر ابعاد چیستی، چرایی و چگونگی، چارچوبی جامع و متمایز از مکاتب امنیتی غرب ارائه میدهد. این تمایز ریشه در تفاوتهای بنیادین در هستیشناسی، انسانشناسی و ارزششناسی اسلامی دارد که درک عمیقتر و کاربردیتری از تهدیدات را ممکن میسازد.