چارچوبی تئوریک برای خوانشی قرآنی از سیاست خارجی عزتطلب با تأکید بر سوره توبه
نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.
2 استادیار علوم سیاسی گروه معارف اسلامی دانشگاه مازندران (نویسنده مسئول).
doi
10.22034/ipr.2025.479677.2185چکیده
اکثر نظریات روابط بینالملل صرفاً باهدف کسب «قدرت»، «امنیت» و «ثروت»، بدون توجه به «کرامت نفس و عزتطلبی» صورتبندی شدهاند. اگر عزتطلبی را بهعنوان یکی از ثابتات اصول سیاست خارجی اسلام مفروض بگیریم، سؤال اصلی پژوهش پیشرو بر این اساس شکل گرفته است که با تأمل در آیات سوره توبه، آیا بهجز کسب «قدرت»، «ثروت» و «امنیت» در نظریات غربی، مفاهیم دیگری همچون «عزتجویی و منزلتطلبی» نیز بهمنظور تبیین سیاست خارجی و فهم روابط بینالملل، قابلیت استخراج دارند؟ مقاله حاضر در پی اثبات این فرضیه است که میتوان مفهوم عزتطلبی را به سه مؤلفه «محدودیت خودخواسته در منازعات»، «اولویت هویت» و «منزلتجویی» تبدیل و آنها را در سوره توبه، نشانی از «عزتجویی و منزلتطلبی»، بهعنوان اصول ثابت سیاست داخلی و خارجی اسلامی دانست. اهمیت بحث بازمیگردد به این مهم که در سالهای اخیر با توجه به نقشِ راهبری و هدایتگری سازههای تئوریک سیاسی در استراتژیهای ملی و جهانی، تأمل در نظریههای امنیتی روابط بینالملل مورد اهتمام جدیترِ مراکز سیاستگذاریِ بسیاری از کشورها قرار گرفته است. رویکرد کلی این پژوهش، برگرفته از روش توصیفی- تحلیلی و شیوۀ گردآوری دادهها و کتابخانهای است؛ و از نوع متنخوانی (متن قرآن) است.