فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایران و عربستان به‌دلیل داشتن ظرفیت ­های ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک و ژئواستراتژیک، تأثیر زیادی هم بر کشور­های غرب آسیا و هم بر کشورهای جهان اسلام دارند. قبل از انقلاب اسلامی، روابط دو کشور دوستانه و حداکثر رقابتی بود؛ اما بعد از انقلاب روابط دوستانة بین دو کشور در اغلب دوره‌ها به روابط رقابتی و حتی خصمانه تبدیل شده است. هدف این پژوهش، بررسی روابط پرفرازونشیب و پیچیدة جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی بین سال­های 1384 تا 1392 برمبنای نظریة سازه ­انگاری و تکیه ‌بر مفاهیم اجتماعی سیاست بین ­الملل، به ­ویژه نظریة الکساندر ونت دربارة الگوهای رفتاری میان کشورهاست. از این ‌رو، پرسش پژوهش حاضر عبارت است از: «چگونه می ­توان روابط پیچیدة جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی را بین سال­های 1384 تا 1392 برمبنای سه فرهنگ کانتی، لاکی و هابزی یا سه الگوی رفتاریِ دوستی، رقابت و دشمنی بررسی کرد؟» یافته‌ های پژوهش نشان می‌ دهد که در بازة زمانی‌ مورد بحث، الگوی غالب بر روابط دو کشور الگوی رقابتی بوده که عمدتاً در حوزه­های مناطق نفوذ دو کشور در غرب آسیا، ملاحظات امنیتی و کسب رهبری مسلمانان بروز یافته است. در سطح پایین ­تر، الگوی دشمنی بر روابط دو کشور حاکم بوده و پیرامون مسائلی نظیر برنامة هسته ­ای ایران و مناقشة اعراب و اسرائیل تبلور یافته است. سرانجام، بخش محدودی از روابط ایران و عربستان، مبتنی بر الگوی دوستی بوده است. این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد تاریخی-اسنادی است و داده‌ های مناسب نیز به شیوة کتابخانه ­ای جمع ­آوری شده است.