فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آزادی مثبت به ‌واسطه تأکید بر عقل به‌ عنوان وجه قوام بُعد عالی وجود انسان، در وهله نخست در معرض شناخت به‌مثابه مفهومی دارای قرابت با مبانی انسان ‌شناسی اسلامی قرار دارد. از این ‌رو ضرورت دارد علاوه بر ارائه یکپارچه و دقیق از این مفهوم، به نقد مبنایی آن بر اساس رویکرد اسلامی پرداخت. در این نوشتار مبتنی بر تفسیر روشی متن محور، پس از ارائه چیستی مفهوم آزادی مثبت، با تکیه‌بر مبانی قرآنی علامه طباطبائی به نقد و ارزیابی آن پرداخته می‌شود. در این مفهوم عقل، عنصر اساسی است که ضرورت‌بخش اتصاف انسان به آزادی بوده و در صورت قرار گرفتن در محور انتظام‌بخشی حیات اجتماعی، امکان بهره‌ مندی از آزادی را برای انسان فراهم می‌آورد. این در صورتی است که مبنای اتصاف به آزادی در قرآن کریم خلافت الهی انسان است که تنها با حاکمیت یافتن حق در عرصه حیات اجتماعی امکان بهره‌ مندی از آزادی برای انسان پدید می‌آورد. ارائه درکی استقلالی از انسان با تکیه ‌بر عقل و همچنین عدم تفکیک عقل در مقام اثبات و ثبوت از جمله عواملی هستند که موجب انحراف این مفهوم از حقیقت آزادی می‌ شوند.