فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گفتمان‌های اصلی ایران در دوران پهلوی و انقلاب اسلامی، گفتمان‌های غربی و اسلامی است. در این دو گفتمان نسبت به شاخص‌های توسعه سیاسی، ابهام زیادی وجود دارد و این موضوع تاکنون در چارچوب روش تحلیل گفتمان بررسی نشده است. سؤال اصلی، مهم‌ترین وجوه اشتراک و افتراق این دو گفتمان است. مهم‌ترین وجه افتراق، وجود یا عدم وجود عنصر دین در زنجیره هم‌ ارزی آن­هاست و اینکه با دال‌ های مرکزی متباین به توسعه سیاسی می‌ نگرند و وجه اشتراک آن دو نیز، قرابت در دال­‌های شناور است که در زنجیره هم‌‌ارزی دو گفتمان،­ معنای متفاوتی می‌یابند. مقصد نهایی مقاله، مقایسه رویکرد گفتمان‌های توسعه سیاسی در دوران پهلوی و انقلاب اسلامی می‌باشد. برای اثبات فرضیه، گفتمان‌‌های توسعه سیاسی در این دوران با روش تحلیل گفتمان و روش تطبیقی واکاوی گردید. گفتمان پهلوی بر شاخص‌های توسعه سیاسی در چارچوب سکولاریسم و گفتمان اسلامی بر این شاخص‌ها در چارچوب دین تأکید می‌نماید. در گفتمان پهلوی به‌رغم تمایل به الگوهای غربی توسعه سیاسی، به دلیل وجود عناصر متضادی چون مشارکت مردمی و استبداد در زنجیره هم­ارزی­، رشد شاخص‌­های توسعه سیاسی حتی به شکل غربی آن نیز مشاهده نمی­‌شود. اما در گفتمان اسلامی، توسعه سیاسی به‌عنوان یک دال شناور در ارتباط با دال مرکزی یعنی اسلام اصیل، معنایی کاملاً متفاوت پیدا کرد. در این گفتمان، به دلیل عدم وجود نشانه استبداد و همچنین توجه ویژه به مواردی چون مشارکت عمومی، شاخص­‌های توسعه سیاسی از رشد قابل‌ توجهی برخوردار شده ­اند.