الگوی اسلامی سوگیری‌زدایی شناختی از تصمیم‌سازی در حکمرانی از منظر نهج‌البلاغه

نویسندگان

1 استادیار گروه شیعه‌شناسی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری کلامی اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

3 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.22034/ipr.2024.184591
چکیده

تصمیم‌گیری درست و به هنگام در حکمرانی هنگامی پدید می‌آید که فرآیند تصمیم‌سازی به‌طور صحیح اجرایی شده باشد. در این میان اشتباهات و خطاهای نظام‌مندی در قالب سوگیری‌های شناختی مانع از نیل به تصمیم‌گیری صحیح صورت می‌گیرد. این پژوهش بر آن است با به‌کارگیری روش تحلیل محتوای کیفی داده بنیاد، با محوریت نهج‌البلاغه، به این پرسش پاسخ دهد که الگوی اسلامی سوگیری‌زدایی شناختی در حکمرانی چیست؟ نویسنده برای پاسخ به پرسش مذکور، به داده‌پردازی و مقوله‌پردازی متون اقدام نمود. نتایج تحقیق نشان داد فرآیند تصمیم‌سازی آنگاه از سوگیری‌های شناختی مصون خواهد ماند که شرایط علّی آن - یعنی محدودیت‌های عقل- به‌درستی لحاظ شود و با بهره‌گیری از راهبردهای «پیامدسنجی و تجربه‌آموزی» و «پندآموزی و عاقبت‌سنجی» عواطف و احساسات و تأثیرپذیری از نفوذ اجتماعی بر میزان عقل و شرع تعدیل شوند تا درنهایت، حکمرانی همگام با انسجام شناختی و رستگاری اجتماعی تحقق یابد.