الگوی مردم‌سالاری دینی به‌مثابه شیوه زیست مبتنی بر دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران

2 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

3 دانشیار گروه اندیشه سیاسی، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/ipr.2024.184592
چکیده

در عصر حاضر، ناکامی بسیاری از نظام‌ های نودموکراتیک عمدتاً به این مسئله برمی‌ گردد که سیاستمداران این جوامع تصور می‌ کردند با ایجاد چند نهاد حزبی و پارلمانی قادر به تأسیس مردم‌سالاری بوده و از تعمیق آن در سطوح پایینی جامعه غفلت ورزیدند. این در حالی است که به اعتقاد برخی از اندیشمندان سیاسی، مردم‌ سالاری صرفاً یک شیوه حکومت نبوده بلکه نوعی زیست و سلوک سیاسی و اجتماعی است. آراء آیت‌ الله خامنه‌ ای نشان می‌ دهد که ایشان به مفهوم مردم‌ سالاری دینی نگاه وسیع‌ تری داشته و این مفهوم را به‌ مثابه یک شیوه زیست اجتماعی در نظر می‌گیرند. بنابراین، هدف از پژوهش حاضر، با بهره‌ گیری از روش اجتهادی، پاسخ به این سؤال است که مفهوم و مؤلفه‌ های مردم‌سالاری دینی به‌مثابه شیوه زیست، چیست؟ مبتنی بر رهیافت فوق، الگوی مردم‌سالاری دینی عبارت است از شیوه زندگی مردمی که در چهارچوب قوانین و آموزه‌های اسلامی، در تمامی عرصه‌های زیست اجتماعی و در کلیه فرآیندهای تصمیم سازی/گیری، اجرا و نظارت مشارکت فعال داشته باشند. مؤلفه‌ های شناسایی شده الگوی مردم‌سالاری به‌مثابه زیست اجتماعی عبارت‌ اند از: مشارکت فعال و گسترده در تمامی عرصه‌ها، تعاون و همیاری، تمرکززدایی، مشورت و گفتگوی آزاد در حوزه عمومی، بسط جامعه مدنی و حلقه‌های میانی و امربه‌ معروف و نهی از منکر.