نظریه نمایندگـی ظاهری در حقـوق ایران «با رویکرد تطبیقی به حقوق خارجی»

نویسندگان

1 استاد پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای ایران

2 دانشجوی دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات

doi
چکیده

نظریه نمایندگی ظاهری ریشه در رویه قضایی انگلیس دارد. این نظریه مورد توجه حقوق بین‌الملل و سایر کشورها به ویژه کشورهای دارای حقوق نوشته از جمله فرانسه، بلژیک، سوییس، مصر و ... قرار گرفته است. در مورد تأثیر نظریه نمایندگی ظاهری در حقوق موضوعه سه فرض قابل بررسی است؛ اول، اینکه بعضی از مقررات با نظریه نمایندگی ظاهری قابل تحلیل و تفسیر باشند. دوم، اینکه بعضی از مقررات مبتنی بر نظریه نمایندگی ظاهری باشند یعنی نمایندگی ظاهری استثناً پذیرش شده باشد. سوم، اینکه نمایندگی ظاهری به عنوان یک نظریه کلی - قاعده - صریحاً یا ضمناً پذیرفته شده باشد. مقاله حاضر سه فرض بالا را در حقوق موضوعه ایران بررسی نموده است و به این نتایج رسیده است: 1- نظریه نمایندگی ظاهری با زمینه‌ها و ظرفیت‌های حقوق ایران منافاتی ندارد. 2- در حقوق ایران مواردی که با نظریه نمایندگی ظاهری قابل تحلیل و تفسیر باشند پیدا می‌شوند. 3- جلوه‌هایی از نظریه نمایندگی ظاهری در حقوق ایران دست‌کم به طور استثنایی - از طریق اقتباس از حقوق خارجی - پذیرفته شده است. 4- پذیرش نظریه خارجی نمایندگی ظاهری در حقوق ایران به عنوان یک نظریه کلی ـ قاعده ـ قابل دفاع نیست. اما معادل و مشابه آن وجود دارد.