مبانی مؤلفۀ «کارگزار آزادی» و عناصر تشکیلدهندۀ آن در نظریۀ قرآنی آزادی
نویسندگان
1 دکترای علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
چکیده
برای دستیابی به منظومۀ فکری آزادی در قرآن کریم لازم است مبتنی بر چهارچوبی قرآنی به مجموعهای از مؤلفه ها پرداخت که طرح منسجم تمامی آن ها منجر به تصویری کامل از سیمای آزادی در قرآنکریم میشود. یکی از این مؤلفه ها «کارگزار آزادی» است. پژوهش پیشِرو درپی پاسخ به این سؤال است که در قرآنکریم چه عناصری مسئولیت ایجاد زمینههای لازم برای بهرهمندی اعضای جامعه از آزادیهای خود را برعهده داشته و چگونه این مهم را محقق می کنند. برای پاسخ ازطریق رویکرد پژوهش موضوعی قرآنکریم و مبتنی بر روش تفسیری قرآن به قرآن، مؤلفۀ مدار آزادی محورِ هویتبخش دیگر مؤلفههای نظریۀ قرآنی آزادی شناخته شده و عنصر «حق» مبنای تعیینکنندۀ این مؤلفه شناسایی شد. استقرار و حاکمیتیافتن «حق» در عرصۀ اجتماع با ایجاد نظم و قاعده در تعاملات انسانی زمینۀ بهرهمندی انسانها از آزادی را فراهم آورده و استبداد و استثمار را از روابط انسانی میزداید. بنابراین، هر عاملی که مسئولیت طرح، تبیین، استقرار و حفاظت از حاکمیت «حق» را برعهده دارد کارگزار آزادی شناسایی میشود. برایناساس، قرآنکریم «دین، انبیای الهی و جامعۀ دینی» را کارگزاران آزادی معرفی میکند.