واکاوی خاستگاه نظم سیاسی- اجتماعی مطلوب در آراء شهید مطهری بر مبنای الگوی سهگانه لاکانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اندیشۀ سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامهطباطبایی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
3 مربی گروه علوم سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
doi
چکیده
در برخورد با ورود مدرنیته به ایران، روشنفکران واکنشهای گوناگونی نشان دادهاند (تاریخچه). برخی آن را نفی، برخی تقلید و برخی به گزینش پارهای از اصول مدرن پرداختهاند (پیشینه). نواندیشان دینی دهۀ پنجاه شمسی، نظیر شهید مطهری که ازیک سو دغدغۀ دین و سنت داشتند و ازسویی خواستار پیشرفت تکنولوژی و توسعۀ سیاسی کشور بودند، درصدد برآمدند بین دین و جامعۀ درحالِتغییر، در ذهن متأثر از مدرنیتۀ خویش هماهنگی ایجاد کرده و طرح یک نظم سیاسی-اجتماعی مطلوب را پیریزی کنند. در این پژوهش برآنیم تا براساس نظریۀ سهگانۀ لاکانی، تأثیر ذهنیت مدرن بر نظم سیاسی-اجتماعی مطلوب در اندیشۀ شهید مطهری را برمبنای روش توصیفی-تحلیلی بررسی کنیم (مسئله و روش). بنابراین، در این مقاله پرسش مهم ناظر بر نوع حکومت مطلوب استاد مطهری است (سؤال). دستاورد پژوهش نشان میدهد که برمبنای نظریۀ لاکان، مطهری مخالف تغییر هویت خود و تقلید از دیگری است؛ اما درعینِحال برای رشد هویت اسلامی-ایرانی تمایل دارد از تکنولوژی و توسعۀ غربی نیز بهرهمند شود. برهمیناساس و با رویکرد پذیرش دستاوردهای عینی مدرن بهمثابه امر خیالی و نفی ابعاد معرفتشناختی آن که در تضاد با امر نمادین حاکم بر جامعه قرار داشت، نظریۀ ولایت فقیه را تشریح میکند (یافته).