تحلیل راهبردهای مبارزاتی مستضعفان در مواجهه با مستکبران از دیدگاه قرآن

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 دانشیار پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران

4 دانشجوی دکتری رشتۀ علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
چکیده

بنا بر آیات قرآن کریم، مستضعفان به‎عنوان بخشی از جامعۀ طاغوت‎زده، همواره از سوی مستکبران و نظام سلطه مورد ظلم و ستم واقع شده یا ضعیف به‎شمار آمده و ناتوان نگاه داشته شده‎اند. باتوجه‎به اینکه خدای متعال در عرض همین امر، در آیات متعدد، از مؤمنان خواسته تا برای برون‎رفت از مشکلات به طور پیوسته جهاد کنند، این پرسش مطرح می‎شود: قرآن کریم چه راهبردهایی را برای برون‎رفت مستضعفان از استضعاف طرح‎ریزی کرده است؟ پاسخ احتمالی آن است که باتوجه‎به تفاوت‎ معیارهای پیشرفت‎زا در نظامات دینی با غیردینی، خداوند ترکیبی از راهبردهای مادی و معنوی را ارائه داده باشد. مطمئناً فهم و تحلیلِ روشمند این راهبردها می‎تواند ما را به سطح جدیدی از مبارزات نامتقارن رهنمون سازد. جستار حاضر با روش تحلیلی-توصیفی در ذیل نگاهی «گفتمان‎محورانه»، درصدد احصا و تحلیل راهبردهای مبارزاتی مستضعفان در مواجهه با مستکبران است. دستاورد این تلاش نشان می‎دهد که قرآن کریم از مستضعفان به‎عنوان صاحبان بالقوۀ ارث‎بری عالم، خواسته با «مقاومت همه‎جانبه» در سایۀ استعانت از خدای قادر، جامعۀ طاغوتی را به جامعۀ توحیدی و ولایی مبدّل سازند و خلیفة‎اللهی خود را در زمین به‎فعلیت برسانند.