تحلیل راهبردهای مبارزاتی مستضعفان در مواجهه با مستکبران از دیدگاه قرآن
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشیار پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران
4 دانشجوی دکتری رشتۀ علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
چکیده
بنا بر آیات قرآن کریم، مستضعفان بهعنوان بخشی از جامعۀ طاغوتزده، همواره از سوی مستکبران و نظام سلطه مورد ظلم و ستم واقع شده یا ضعیف بهشمار آمده و ناتوان نگاه داشته شدهاند. باتوجهبه اینکه خدای متعال در عرض همین امر، در آیات متعدد، از مؤمنان خواسته تا برای برونرفت از مشکلات به طور پیوسته جهاد کنند، این پرسش مطرح میشود: قرآن کریم چه راهبردهایی را برای برونرفت مستضعفان از استضعاف طرحریزی کرده است؟ پاسخ احتمالی آن است که باتوجهبه تفاوت معیارهای پیشرفتزا در نظامات دینی با غیردینی، خداوند ترکیبی از راهبردهای مادی و معنوی را ارائه داده باشد. مطمئناً فهم و تحلیلِ روشمند این راهبردها میتواند ما را به سطح جدیدی از مبارزات نامتقارن رهنمون سازد. جستار حاضر با روش تحلیلی-توصیفی در ذیل نگاهی «گفتمانمحورانه»، درصدد احصا و تحلیل راهبردهای مبارزاتی مستضعفان در مواجهه با مستکبران است. دستاورد این تلاش نشان میدهد که قرآن کریم از مستضعفان بهعنوان صاحبان بالقوۀ ارثبری عالم، خواسته با «مقاومت همهجانبه» در سایۀ استعانت از خدای قادر، جامعۀ طاغوتی را به جامعۀ توحیدی و ولایی مبدّل سازند و خلیفةاللهی خود را در زمین بهفعلیت برسانند.