سناریوهای آیندة سرمایة اجتماعی ایرانیان در فضای مجازی

نویسندگان

1 گروه آینده‌پژوهی، دانشگاه بین‌المللی المصطفی، قم، ایران

2 گروه آینده‌پژوهی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

doi
10.22059/jscm.2025.383624.2552
چکیده

در دنیای امروز، سرمایة اجتماعی اهمیت بیشتری نسبت به سرمایة فیزیکی در سازمان‌ها و جوامع دارد. این سرمایه به عنوان شبکه‌ای از روابط جمعی و انسجام‌بخش میان افراد عمل می‌کند. سرمایة اجتماعی به منابع ابزاری و حمایتی موجود در شبکه‌ها اشاره دارد که از طریق پیوندهای اجتماعی قابل ‌دسترس هستند و به افراد امکان می‌دهند از طیف وسیعی از حمایت‌ها بهره‌مند شوند. از سوی دیگر، اینترنت به عنوان یکی از بزرگ‌ترین اختراعات بشر، با کارکردهای گسترده‌اش، بخش‌های مختلف زندگی انسان را تحت تأثیر قرار داده است. این فناوری، با از بین بردن فاصله‌های جغرافیایی، تحولی اساسی در ارتباطات و تبادل اطلاعات ایجاد کرده است. در این میان، فضای مجازی و به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی به ‌عنوان شکل‌های جدیدی از خدمات در سال‌های اخیر توجه عمومی را به خود جلب کرده‌اند. بنابراین با توجه به اهمیت دو موضوع سرمایة اجتماعی و فضای مجازی در این پژوهش سعی شده، با استفاده از رویکرد آینده‌پژوهی و روش تحلیل تأثیر متقابل، عوامل مهم و اثرگذار بر سرمایة اجتماعی در فضای مجازی شناسایی شود. این پژوهش از نوع کاربردی است و در آن با بهره‌گیری از منابع معتبر و مرور اسناد از روش‌های میدانی (پرسشنامه و پنل خبرگان) به‌ عنوان روش‌‌های مکمل استفاده شده است. مشارکت‌کنندگان مجموعه‌ای از صاحب‌نظرانی بوده‌اند که توانایی کمک تحلیلی به اهداف پژوهش را داشته‌اند و طی نمونه‌گیری هدفمند 20 خبره مشارکت کرده‌اند. در نهایت با استفاده از نرم‌افزارهای میک‌مک و سناریو ویزارد چهار سناریو از سازگارترین سناریوهای مرتبط با آیندة سرمایة اجتماعی ایرانیان در فضای مجازی در افق 1410 ارائه شده است.