بازشناسی مذاکرۀ سیاسی امام حسن (ع)؛ اصول گفتمان صلح

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری الهیات- علوم قرآن و حدیث، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران،

doi
چکیده

صلح امام حسن(ع) با معاویه، یکی از پرمناقشه‌ترین رویدادهای تاریخی است که برداشتهای مختلفی از آن، صورت گرفته است. عده‌ای آن را اقدامی عزتمندانه در مواجهه با مخالفان و از مقولة مذاکرات سیاسی حکیمانه می‌دانند که دارای اصول و ضوابطی معین است و برخی دیگر آن را اقدامی منفعلانه و از سر ضعف می‌پندارند. در این پژوهش، با تبیین معنا و مؤلفه‌های مذاکرة سیاسی و مروری اجمالی بر ماجرای گفت‌وگوهای صلح امام حسن(ع) با معاویه، در بررسی تطبیقیِ شاخصه‌های مذاکرة سیاسی با ویژگی‌ها و شرایط حاکم بر جریان این صلح، مشخص می‌گردد که این گفت‌وگوها، از نوع مذاکرة سیاسی با مخالفان است و بر اساس اصول و ضوابطی خاص صورت گرفته است. این مطالعه، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، ضمن بررسی منابع معتبر تاریخی- رواییِ مرتبط با این جریان، مهم‌ترین اصول و ضوابط مذاکرة امام حسن(ع) در صلح با معاویه را با لحاظ زمان، در قالب اصول «پیش از مذاکره»، «حین مذاکره» و «بعد از مذاکره» تقسیم و مورد بررسی و تبیین قرار می‌‌دهد.