مرور نظام‌مند تحلیل پوششی داده‌های شبکه‌ای با رویکرد عدم قطعیت

نویسندگان

1 استاد گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.

2 دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.

3 دانشجوی دکتری مدیریت صنعتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

doi
10.22054/jims.2026.89116.2997
چکیده

هدف: طی دهه اخیر، توسعه مدل‌های تحلیل پوششی داده‌های شبکه‌ای (NDEA) موجب شد تا ساختارهای درونی و روابط پیچیده میان زیرواحدهای تصمیم‌گیری (DMUs) در ارزیابی کارایی مورد توجه قرار گیرد. این رویکرد در مقایسه با مدل‌های سنتی DEA از توان تبیین مدیریتی و تحلیلی بالاتری برخوردار است. هدف پژوهش حاضر، مرور نظام‌مند و تحلیل روندهای کلان در توسعه، کاربرد و بسط مدل‌های NDEA با تأکید بر رویکردهای مبتنی بر عدم‌قطعیت در بازه زمانی 2014 تا 2024 است.روش‌شناسی پژوهش: برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای Microsoft Excel وVOSviewer به‌منظور انجام تحلیل هم‌واژگانی، ترسیم شبکه‌های علمی و شناسایی خوشه‌های پژوهشی استفاده شده است. مقالات منتخب بر اساس دو محور اصلی شامل حوزه پژوهش (کاربردی) و منطق پژوهش (قطعی یا غیرقطعی) طبقه‌بندی گردیدند.یافته‌ها: نتایج نشان داد بیشترین حجم مطالعات کاربردی NDEA در بخش صنعت متمرکز بوده و در بعد منطقی، مدل‌های قطعی بیشترین فراوانی را داشته‌اند. واژه "تحلیل پوششی داده‌های شبکه‌ای" پس از "تحلیل پوششی داده‌ها" به‌عنوان پرتکرارترین کلیدواژه شناسایی شد. علاوه بر این، پژوهش حاضر با تلفیق یافته‌ها، یک چارچوب مفهومی برای تحلیل پوششی داده‌های شبکه‌ای ارائه می‌دهد و مسیرهای بالقوه آینده را در زمینه تلفیق NDEA با نظریه‌های عدم‌قطعیت ترسیم می‌نماید.اصالت و ارزش افزوده: تاکنون پژوهشی جامع که به‌طور هم‌زمان به تحلیل پوششی داده‌های شبکه‌ای و ابعاد عدم‌قطعیت پرداخته باشد انجام نشده است. این مطالعه با شناسایی خلأهای پژوهشی، ترسیم نقشه علمی حوزه و معرفی موضوعات نوظهور و زمینه‌های پژوهشی آتی، می‌تواند به‌عنوان مرجعی مفید برای پژوهشگران و تصمیم‌گیران در حوزه تحلیل کارایی تحت عدم‌قطعیت محسوب شود.