رتبه ‌بندی استراتژی ‌های به‌یافت ضایعات غذایی با رویکرد تصمیم‌گیری چند معیاره فازی شهودی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته مدیریت صنعتی گرایش تحقیق در عملیات، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، شهر تهران، ایران.

3 استادیار مدیریت و فناوری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، شهر تهران، ایران.

doi
10.22054/jims.2025.89026.2995
چکیده

با توجه به نگرانی‌ های جهانی پیرامون ضایعات غذایی و تغییرات اقلیمی، به‌ یافت مواد غذایی به ‌عنوان راهبردی کلیدی برای دستیابی به اقتصاد چرخه‌ ای و توسعه پایدار مطرح است. این پژوهش با هدف شناسایی و رتبه ‌بندی راهبرد های به‌یافت ضایعات غذایی از دیدگاه‌ های زیست ‌محیطی، اقتصادی، اجتماعی و فنی انجام شد. ده راهبرد اصلی از ادبیات موضوع استخراج و بر اساس دوازده شاخص کلیدی توسط ده خبره با سابقه در صنعت غذا ارزیابی گردید. نوآوری این پژوهش، ارائه چارچوبی تلفیقی متشکل از مجموعه ‌های فازی شهودی دایره‌ای (C-IFS)، روش عینی MEREC جهت وزن‌ دهی و روش MARCOS برای رتبه ‌بندی است. به طوری که شکاف موجود در ادبیات پیرامون فقدان یک مدل یکپارچه برای ارزیابی راهبرد های به‌یافت ضایعات غذایی را پر می‌نماید. یافته‌ ها نشان داد که شاخص ‌های «پتانسیل بازار»، «آگاهی عمومی از محصولات به‌یافت ‌شده» و «کیفیت و ایمنی غذایی» بیشترین وزن را دارند که بر اهمیت پاسخگویی به بازار، ایمنی و آموزش عمومی تأکید دارد. در رتبه‌ بندی نهایی، تولید منسوجات پایدار از ضایعات غذایی رتبه نخست را به خود اختصاص داد و پس از آن به ‌ترتیب بسته ‌بندی پایدار، تولید مواد غذایی جدید از ضایعات و تولید انرژی زیستی قرار گرفتند. راهبرد های موفق با بستن چرخه منابع، خلق ارزش اقتصادی و پیشبرد اهداف توسعه پایدار همراه هستند. چارچوب پیشنهادی می‌تواند ابزاری کارآمد برای سیاست‌گذاران، پژوهشگران و فعالان صنعت در انتخاب راهبرد های بهینه به‌یافت باشد.