تأثیر اشتباه بر قراردادهای باروری پزشکی در حقوق ایران
نویسندگان
1 قاضی دادگستری، دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 قاضی دادگستری، کارشناس ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد (علوم تحقیقات)، تهران، ایران
3 قاضی دادگستری، کارشناس ارشد حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه تهران (دانشکدگان فارابی)، قم، ایران
doi
10.22034/jlvi.2026.2072198.1457چکیده
در حقوق فناوریهای نوین، قراردادهای متعددی منعقد میگردد که دارای ویژگیهای منحصربهفرد و نوینی است. مسلماً این قبیل قراردادها بر اساس نیازهای فعلی منعقد میشوند و ویژگیهای بدیعی نیز دربردارد که با سایر عقود سنتی کاملاً منطبق نیست. قراردادهای باروری پزشکی نیز یکی از این قبیل عقود است که زیرمجموعۀ هیچ یک از عقود سنتی نمیتوان آن را تعریف نمود. درخصوص اینکه این قبیل عقود زیرمجموعۀ کدام یک از قراردادها قرار میگیرد و در صورت حدوث اشتباه قرارداد درمان ناباروری از منظر حقوقی چه سرانجامی دارد، سؤال اصلی پژوهش پیشرو است که به روش توصیفی ـ تحلیلی و کتابخانهای درصدد پاسخ به آنیم. قراردادهای باروری پزشکی، عقدی مرکب یا تلفیقی از عقود عهدی ـ تملیکی است و برخی از ویژگیهای هر یک از این عقود را داراست. همچنین عقود درمان ناباروری، قراردادی مستمر به نظر میرسد و زیرمجموعۀ عقد آنی قرار نمیگیرد. در صورت بروز اشتباه مؤثر نیز نمیتوان مرحلۀ انعقاد و اجرای قرارداد را از یکدیگر منفک نمود. لذا اشتباه مؤثر تا قبل از مرحلۀ کاشت، بطلان قرارداد را در پی دارد اما پس از مرحلۀ کاشت اصل لزوم قراردادها و صیانت از حقوق جنین، حرمت سقط جنین و همچنین مصالح عالیۀ طفل امکان انحلال قرارداد را منتفی میسازد. اصلاح قانون نحوۀ اهدای جنین، ایجاد رویۀ واحد در محاکم قضایی و عنایت به مصالح عالیۀ طفل و صدور رأی وحدت رویه در این خصوص امری ضروری است.