عیارسنجی بوروکراسی در محک آموزههای اسلام؛ بررسی و نقد خلأ تئوریک
نویسندگان
1 استادیار مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی(ره)
doi
چکیده
صاحبنظران زیادی، یا بوروکراسی را بهطور کامل تصدیق کرده یا آن را ناکارآمد و روبهزوال دانستهاند (تاریخچه). بههمیندلیل، ابعاد مختلف بورکراسی از منظرهای مختلف همواره، مورد نقد و بررسی بوده است (پیشینه). اما تاکنون میزان انطباقپذیری اصولآن با آموزههای اسلام، عیارسنجی نشده است (مسئله). اینکه چه اصولی از اصول بوروکراسی، در چه حد و با چه شرایطی مورد تأیید اسلام است (سؤال)، گمان ما این است که برخلاف رویۀ اندیشمندان غربی، که اغلب یا بهطورکلی بوروکراسی را نفی کرده یا کامل آن را تأیید نمودهاند، اسلام ضمن تأیید برخی از اصول آن، برای اجرای آن شرایط خاص و ویژهای دارد (فرضیه). در این مقاله، برای جمعآوری اطلاعات و تحلیل آن، از روش تفسیری و تطبیقی استفاده شده است (روش) تا راهی برای یافتن پاسخ سئوال بیابیم (هدف). بررسیها نشان میدهند هرچند کلیت اصول بوروکراسی را میتوان پذیرفت، ولی اسلام برای هر یک از اصول آن، ملاحظات و شرایطی داردکه در عمل ما را، به بازطراحی اساسی همچون ساختار اوربیتالی بهجای ساختار سلسلهمراتب هرمی رهنمون میسازد (یافته).