چالشهای حقوقی ناظر بر تشکیل و فعالیت اتاق پایاپای بورس کالای ایران
نویسندگان
1 گروه حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jolt.2025.386336.1007352چکیده
درحالیکه تاریخچة بورسهای کالایی در ایران نسبت به سایر کشورها کوتاهتر است اتاق پایاپای، با تجربهای قابل اتکا و به عنوان یکی از بازوان اجرایی شرکت بورس کالای ایران، تحت قوانین و مقرراتی چون قانون احکام دائمی برنامههای توسعة کشور (مصوب 1395)، دستورالعمل تسویه و پایاپای معاملات در بورس کالای ایران (مصوب 1389 سازمان بورس و اوراق بهادار)، و سایر مقررات مربوطه جهت کنترل تضامین عرضهکنندگان، پایش ریسک، تسویه وجوه، و پایاپای کردن بخشی از معاملات فعالیت میکند. این پژوهش، ضمن تبیین جایگاه قانونی اتاق پایاپای و تشریح وظایف و اختیارات آن، به چالشهای حقوقی موجود و تعارضات احتمالی با نهادی چون شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویة وجوه میپردازد. همچنین، بنا بر آن است، ضمن بررسی چالشهای موجود در خصوص تشکیل اتاق پایاپای، آسیبشناسی مختصری نیز پیرامون فعالیت این نهاد انجام گیرد. بر اساس تحقیقات صورتگرفته با منابع کتابخانهای و به روش توصیفیـ تحلیلی، نتایج نشان میدهد وجود نظام تسویة واحد و تخصصی برای بهینهسازی فعالیتها، تدوین نظام جامع عضویت فعالان بازار کالایی، و کاهش ریسکهای قانونی و مالی بورسهای کالایی در قالب سپردهگذاری مرکزی ویژة بورسهای کالایی ضروری است.
